टिळकांचा 'मास्टरस्ट्रोक'

"अहो भवानराव, घाबरताय कशाला? आम्हाला तुमचं भाषण नकोच आहे मुळी!" लोकमान्य टिळकांचे हे वाक्य ऐकून त्या तरुण मुलाचा जीव भांड्यात पडला. काय झालं होतं नक्की? १८९५ सालची गोष्ट. पुण्यातल्या रे मार्केटमध्ये पाय ठेवायला जागा नव्हती. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्मारकासाठी एक प्रचंड ऐतिहासिक सभा भरली होती. आणि या सभेचे 'बॉस' म्हणजेच अध्यक्ष म्हणून निवड झाली होती, औंधच्या संस्थानाचे तरुण वारसदार 'भवानराव पंतप्रतिनिधी' यांची. पण भवानरावांची अवस्था बिकट होती. वय कोवळं, आणि हजारोंच्या गर्दीसमोर बोलायचा अनुभव शून्य! स्टेजवर जायचं नाव काढताच त्यांची दातखीळ बसली. त्यांनी आयोजकांना चक्क हात जोडले होते, "बाबांनो, हे माझं काम नाही. मी तिथे जाऊन काय बोलणार? माझी फजिती होईल. प्लीज दुसरं कोणीतरी बघा!" ते पळ काढायच्या तयारीतच होते, तेवढ्यात खुद्द लोकमान्य टिळक त्यांच्याकडे आले. भवानरावांना वाटलं, आता संपलंच सगळं, टिळक नक्कीच झापणार! पण टिळकांनी जी 'गेम' फिरवली ना, ती अफलातून होती! त्यांनी भवानरावांना शांतपणे समजावलं, "राजा, आम्हाला तुझे शब्द नको आहेत. तुझं आडनाव काय आहे? 'प्रतिनिधी'! शिवरायांच्या काळात तुझ्या पूर्वजांनी जी सेवा केलीये, त्या रक्ताचं 'वजन' आम्हाला हवंय. तू फक्त त्या खुर्चीत जाऊन ताठ मानेने बस. तुझा तिथे नुसता असणंच सभेला मोठी इज्जत देईल. बोलायचं काम मी बघून घेईन!" बघा, याला म्हणतात माणसाची पारख! टिळकांना माहित होतं की त्या क्षणी लांबचचक भाषणापेक्षा एका ऐतिहासिक वारसदाराची 'एंट्री' जास्त महत्त्वाची आहे. त्यांनी त्या तरुण मुलाला आधार तर दिलाच, पण त्याचं महत्त्वही वाढवलं. पुढचा सीन तर एकदम फिल्मी! भवानराव रुबाबात जाऊन अध्यक्षस्थानावर बसले. एक शब्दही बोलले नाहीत, तरीही पब्लिक खुश! आणि मग टिळकांनी उठून आपल्या खणखणीत आवाजात जे भाषण ठोकलं... टाळ्यांचा कडकडाट झाला! स्वतः सगळं क्रेडिट न घेता, समोरच्याच्या मनातला न्यूनगंड काढून त्याला 'हिरो' कसं बनवायचं, हे ज्याला जमतं, तोच खरा 'स्मार्ट' माणूस! लोकमान्यांना नुसतं 'लीडर' नाही म्हणत, ते खऱ्या अर्थाने 'मेकर ऑफ लीडर्स' होते!