आषाढी वारीच्या मुहूर्तावर लाखो पावलं पुन्हा पंढरीच्या वाटेला लागली आहेत. असंख्य वारकरी, ७०० वर्षांची अखंड परंपरा — आणि आजवर एकही चेंगराचेंगरीची घटना नाही. कोणतीही केंद्रीय यंत्रणा नसताना हे घडतं तरी कसं? पंढरपूरची वारी म्हणजे केवळ एक यात्रा नव्हे — ती महाराष्ट्राची सांस्कृतिक ओळख आहे. "जिथं वारकरी, तिथपर्यंत महाराष्ट्र" असं रंगनाथ पठारे का म्हणतात? पालखीची परंपरा तुकोबांनी नव्हे, तर त्यांच्या पुत्रांनी सुरू केली हे किती जणांना ठाऊक आहे? ज्ञानोबा-तुकोबांच्याही आधीपासून वारी चालत आली आहे, नामदेवांचे तब्बल ४० अभंग शिखांच्या गुरु ग्रंथ साहिबात विराजमान आहेत — आणि जगाला व्यवस्थापनाचे धडे देणारे मुंबईचे डबेवाले मुळात वारकरीच आहेत! या वारी विशेष भागात संत साहित्याच्या अभ्यासक डॉ. रूपाली शिंदे वारीचं अंतरंग उलगडले आहे — ज्ञानेश्वर माऊलींनी घातलेला तत्त्वज्ञानाचा पाया, नामदेवांनी उभी केलेली कीर्तन-अभंगांची प्रसारयंत्रणा, विठ्ठल म्हणजे नेमका कोण या वादाचं अभ्यासपूर्ण उत्तर, आणि हैबतबाबा आरफळकरांनी वारीला लावलेली अशी शिस्त, जी आजही जशीच्या तशी चालते आहे.
[00:00:00] पालखी ची परमपराजी आहे ती तुकोबांचै पुत्र-जाहे तनारेण माहराच, त्यान सुरूकेली पालखी बरोबर, पालखी मधे नयनेश्वर माउलիंचा आणि तुकोबांचा पादुका ठेउंद ती वाफ़ साल कराईची, त्या पादुका मंजे नयनेश्वर मा�
[00:00:40] प्रदेशातले लोक वारीला जातात, तो महराष्ट्र न्यान और भक्ति यांचा सेलिब्रेशन मंझे बारी
[00:00:48] वारी मदे नाद ब्रह्मा पने, शब्द ब्रह्मा पने आणी ब्रह्मा नंद पने तर त्या मुण वारी मजे नाद ब्रह्मा शब्द ब्रह्मा आणी या ब्रह्मा चा अनन्द घेत ब्रह्मा नंद टाली लागन आणी त्याचा अननन्द लुटन तो स्वधर्मा ये तो प्र
[00:01:18] प्रामानिक करून उन्ट चालनार ने, तुम्चा व्यवार्थ सोख पाई जे प्रामानिक पाई. स्वता नाम्देवन नी शतकोटी अभंगर अचना करने चाना संकल पकेलेला उता. तो पूर्ण नाई जाला मनुंत तुकोबांचा स्वपना तीयों दुरुष्टान ता दिला आणि माजा उरलेला काम तू पूर्ण करू पन ते करता ना सांग इतला कि मीतुला सांग तो यशतकोटी अभंगर अज.
[00:01:41] पूर्ण वाउगे अक्षेर बोलू नाई आपले आखड़ा पालखी तुन मिरावना हा संमान समझला जतू. त्यामोड ती पालखी वैभवशाली असली पाहेजी.
[00:02:01] नमस्कार ग्रंत प्रेमी चा या वारी विशेश भागात मी निरंजन मेडेकर तुम्सा मना पसुन स्वागत करतो आज आज आपले सोबता है प्राध्यापक लेखी का आणि संत साहित्या चा अभ्यासक डॉक्टर रूपाली चिन्डे. नमस्कार.
[00:02:14] प्रूपाली चिन्डे मना पसुन स्वागत है आणि या अधिसा भागा माल ओटता अपन संत मुक्तावाइन वर केरेला आणि त्या तनुशक गान्या तापन वारी वर बोलाईला अलेला होत तर वारी मंजे काये है मराठी मानस वाला महिती साहे असा एक और ये मराठी माण
[00:03:11] सांगता दरा असा केलेली है कि जा देशातले लोग जा प्रदेशातले लोग वारीला जातात तो महराष्ट्र इतकी ती महराष्ट्रा चा समाज जीमनतली आणि संस्कृतिचा गाबयाचा भागाया अता आजो उत्सव है हा भकती द्यानाचा और भकतीचा आच्चा भाषएद बोलाई�
[00:03:50] याजा वारे आहे ती कुठली कुठली केली जाते ता आशाडी, कार्ती की, मागी आणी चैत्री, मागी चैत्रातली, आशा चार प्रक्रक्ण आहेत आटा याचा मदे पुना गम्मत अशी दिसते की घाटा वरची मंडली आहेत, ती कुठली आशाडी आधिक प्रमानत करतात कोक्ण आतले भाजचेती आस्ते, ते आमोलो ते कार्ती कीला जासता दिसतात
[00:04:18] आणी मराठ्वअडेतली मुंडली आहेत turboाई वर Прав– करी एकड़ी आप गम्मत आतले सथी हाचेत करुसिं के लग मुएरग कार सियाती आशायाइद, अशा या, वरर्ण आधी
[00:05:12] पुलिशी ची माल गालून नियमाने जो पंडरपुरा जातो तो वारकरी पंडरपुरुचा वारकरी आणि त्या वारकरी मधुन वारकरी संप्रदायाची ओलक।
[00:05:47] तो पुठे दिस्तो तो द्न्यानेश्वरी मधे पंडर दिस्तो आणि एक अधी गोष्ट वारम्वार करन। वारी वारी जन्मा मरणाते वारी हारी पडलो आता संकटनी वारी या आर्थी मधे पंडर दिस्तो तर एक अधी गोष्ट वारम्वार पुना-पुना करन।
[00:06:05] कि मा खेपा घल्न या आर्थाने वारी करना हैं। तर ते वारी मधे सातत्यान करना, पुना-पुना करना, हे त्यातल सातत्या आणि पुनारा वृत्ती आणि त्यातून मिलनारा अनन्द, हा महत बाचा है।
[00:06:22] आता वारी चा वाप्तित अपलेला काई दिसत, ते एकुनाच, अपलेला हिंदु दर्मा मदे पाई चाल्न, ही वातूकीची साधन नाही एत। त्यावेली प्रवास हा बैलगाडी आणि चाल्न, ता अपलेकड तीर्था यात्रा, प्रदक्षिन, परिक्रमा, या सुद्ध
[00:06:40] पाईच होतात, अपले पाईच होतात. अपले दिसत, परिक्रमा या सुद्धाया यात्राचे। शाही थे खिम्धारत परिक्रमा कोता काला हूं..
[00:07:19] प्रदक्षने मदे तो श्रद्धा भावजो आहे कि परमेश्वर अच्या सहवासात सानिध्यत मी चलती है तो यात्त ही पुना वारी वेगली कश्या है तो वारी ही नाचत गात समुहाने कराई चीवुष्ट
[00:07:39] त्या मुले ही वारी मदे नाद ब्रह्मा पने, शब्द ब्रह्मा पने आणि ब्रह्मा नंद पने त्या मुले वारी मन्जे नाद ब्रह्मा, शब्द ब्रह्मा आणि या ब्रह्मा चा अनंद घेत ब्रह्मा नंदी टाली लागना
[00:08:01] आणि त्याचा अनन्द लुटन या वारकरी संप्रदायाचा या वारी चा वाइशिस्ठक आये तर ती कुणी कुणाला सकतीने केलेली नसती स्वेच्छन येवन भक्तीचा अनननलूटन आणि तो भक्तीचा भक्तीरसाचा कीमां तो इश्वर भक्तीचा माहल ते वातावरन हे ते अठ्रा ते एक्वीज दिवस गावो गाव ते थाचा प्रसार करत जान।
[00:08:30] त्याहें मोलो वारकरी संप्रदाया मध भक्ती प्रसार करने शब्धी खर रह तो वारकरी संप्रदाये शब्धुर्द कृया प्रसार शारने शब्धूर स्विला आपले ऐकुनस रुत्तु चक्राशी पन नाल कशी दोडलेली आहे या वारी ची ते पन जांगितलत
[00:08:59] थोड़सा आता पन इतिहास बगितला तो वारी नेम की किती मागे दाते ये ते इतिहास किती मागे दातो साच शे ते आठ शे वर्षे जी आपले लास दिसल की द्ना ե्शे गाला पण्डरपुर्ची वारी हिता आघेज पन इ interpre wanna ये चांगितलो � but
[00:09:24] पने परबिभाले वारी ते मोण रिग्या फालकी परांपराजी ये त्यानि सुरुकेली पालखी बरो 불 पालखी तीवयर म हमें चुरूरusॱुल्याख फृर्वर्ट Quest Important and include
[00:09:48] 19ium as a thoughtful typing in the next Source channel and the mostave
[00:10:14] आपकरी पता का गेउन जानुव, त्या वारी मदे पुना मी मंटला तसा, मगाशी मी नादब्रम्म या सथी मंटले, कि ती था विने करी आहे, पक्वास बाजवनार आहे, टालकरी आहेत।
[00:10:28] डोक्यावर तुलशी वृंदावन गेउन जानार या महिला आहे, तो या हे सगले भजन किर्तन करत, किर्तन करत, नामस्मरन करत, आणि ते नामस्मरन समुहात्सा आहे, आणि ते मोठेन ये, मुणून मी मगाशी मंटला की तो नादब्रम्म याहे, आणि हाजो ते एक भक्ति
[00:11:46] जलीलेला न्याहेमृती रानलेदनी वारी संप्रदाया चाहा निलीलेला है
[00:11:54] लाकी बरेसां और अहलीलेला प्रुक्ता निलीला चाहा निलीलेला चाही मेंूती अफ्यों चाही है
[00:12:24] पन्तुम्हाला आश्चारे वाटेल कि साइबा बन्ची पाल्खिया है गंपती ची आए कोल्हपुर्चा अंभवेची आए आए आसा बगितल गजानन महराजांची पाल्खियां
[00:12:36] आता तेजर बगितल साइबा बन्ची आगदी गोवया कडून सुधायेता तर महग में आसा विचार केला कि या पाल्खिया का मंजे पन्यांचा समाज जिवनावर प्रभावाया यानना पुन्हाएक दा या पाल्खिया सोले मदे दिंडी मदे सहबागी वावस का वाटतासेल
[00:12:58] मग आपले आसा लक्षतेता कि ही जी वारी है ही वारी मंजे अध्यत्माचा मध्ध्य वरती मुख्य प्रभाह आहे आड़ी या मु प्रभाहात अपन सामिल धलप आजे
[00:13:37] जाण जोडला जाना, आपन त्याचा एक भाग हुण,
[00:13:40] है सगले या देवस्थानाना महत बाच वाड़ते, आज मेतिला आपलेला एक शाइशी वगरे पालख्या असलेले दिस्तिल, आणि इतके इतकती समुरुद्धा आणि त्याला किती वारकरी सहबागी होतात, आसाज आपन बगितला, तर ती संख्या वारतित्चा है, आणि आत
[00:14:08] नरपुरुचो देवस्थाना अपन दरभगितला, क्यो विठ्थला इतियास कीती हमागे दातों मैंजे विठ्थला इतियास जो है तो वारकरी संप्रदाया मधे अनेक मतप्रभाह आए कि तो विठ्थल मैंजे वीरगला है मतो खंड़बा है आसा पने मनना है पन त्याला स संप्रदाया कि गुठ्थ सकाई तैंके अनेक मैंजे
[00:14:37] तो संप्रदाया कि वेवाहरा मेंजे विठ्थले खंड़बा है स्वथंथला इतीiddर स्वत्र आए औरला इते हमागा जो चो विठ्थला इंजे अन्धो फंट्वाह आंना है
[00:14:58] आणि तयाचा बद्धल खूब मतमतांतर आहेत। परंतु वारकरी संप्रदाया जायाला असवाट कि विठल है जे दैवत आहे।
[00:15:28] पंदरपुर गाव वसवल तो यही जी आख्याई का है कि मां लिए जी कता है यही वारकरी संप्रदाया मदे महत्वाची मानली जाते पन वारकरी संप्रदाया आजसे सगले अगदी नामदेव महाराज वगरे कि मां न्यानेश्वर मावली सुद्धा बिठल हा स्रीकुष्ण
[00:15:52] एख्याई का इल आणी तो आपन दय वताचा इतिहास पाहला गेला तर तो म स्रीकुष्णाचा अउतार आश मानता तर तुम्हाला दिसेला अग्षत का गवा लगता खंडोबा का गेता येत नाहीं तुमी लोक कथांद मदे आणी आख्याई कांद मदे दय वताला शोधाय
[00:16:14] तर एकादे आख्याई काई यील आणि त्याला पूरुन डिस्कारड पन करूशकते कारन शेवती ते मौखिक आहे परन्तु यहां सगले संत परंपरे नी अभंग रचना करताना जे काई मंटलेला है त्याचा वर अपलेला अधिक विश्वास्थिवावा लागतो किमा ते ज
[00:16:45] अख्याई का आणि पोथे जायतना त्या लिखी तासता त्याला तुमी आसा खात्री लायक साधन मानता यतने त्यामन संप्रदाई किती आसा मदे संतानी लिहुन ठेवलेला है आणि लोकभ्यावारा मदे तसच पुढे चालता लेला है परंपरे ना तर तो विठ्थल मं�
[00:17:12] तो लेक हुताया आता अपन बोलता है नानोबास तिल नाम्दयो महाराधा सिल तुकाराम महाराधा सिल तर यहनि नेम का कसा वहयाचारी का दिला वारी चा या प्रंप्रे ला?
[00:17:25] याचा मदे वारी जी आहे ती दिंडेज आईचाथा आता लारी जी आपलेला आपन पुणया मदे कि आपन वर वर पाहता आसा दिस्त कि हा अचारदर्मा है पं अपलेला खुब वेगवेगला पद्धतीने विचार करावा लगतू ते लक्षा गयावा लगतू
[00:17:45] करण एकाद संप्रदाय, कि हा संप्रदाय साच्छे वर्ष त्याचा प्रभाव, मुख्य प्रभाव मनून टिकुन कार आहलेला है, तर त्याची यंत्रना उभी करणा जी आहि, कि मुलात न्यानेश्वर मौलीनी त्याला तत्वध्न्यानाचा पाया गातला विचारांचा, �
[00:18:06] अडित्याना पाया गाल्नारा गरंथ निर्मानकेला भावारत दीपिकाben जी आनेश्वरी हा, ओ We+. अधाई विचारांचा प्रसार होनाई zajलेला विचारा एक समविचारी मानसांचा संघटन होनाई zajलेचि sniff.
[00:18:27] तर लिग झाती बंबलारा दुच्वु स्वरे कुछ लनाय यू अभालायोती प्तौन्वी तर वक्ति गमा गत्लावांदी गंदलायोती खती जती बंपल्वक्तरी बंगती घुप हे यू आटाराण आंअध वैका बंपका अीचुअ कभी आटा
[00:18:57] कि एका पायावार उवे राइलेले साधु अपन बक्तु। कि तो कठी ने कुंडली नी जागरू थूना तो सामन्य मानसाच्या आवाकेचा बाहर सा है ती सिद्धी आहे तेला कठोर प्रेत्न, तेला ध्यान धारना है सामन्य मान्ँस इतके वेल तैसे मन इतके चमचल द घाखाँ सामन्य मानसाच कैंकने मन सामन ते इतके अस्थीरानी चमचल द आश्त
[00:19:24] ए सामन्य मान थूना, तियाला है सामन्य मान जाखाहिकांके � Ihre सामन्य मान nessa है जागरूत कलना, भास्न अर्यावर भास्न, म hairst innovation
[00:19:37] योग मारगा हा, तसा तो कठी नचे, मग ये तो द्न्यान योग, आता द्न्यान योग जो आहे तो तत्वद्न्यान समझुन गेन द्न्यान व्यवहराची चर्चा करना, तो तो ही सामन्यमान सा सट्या ओगडे, आणे अपले सगला भक्ति द्न्यान, हे संस्कृत भाषेतू न
[00:20:14] मग उर।क आयेrix करने करना, सगलिया वर्नात лयास्त्रा द्न्यान योपति फ्लियान, हे स्थ्धी चर्चाइक न्यूधन्याकामा करवे सांदन्यान लाज़ियो Moż अग्तियो आये
[00:20:35] कि तुमिया Kartu Kaото्या科 आाब अचालेट जगता ऱडा कि, pathetic परीणाम आसे लाटलतो है। तो आबढ़ालतो है। कि कहसे लाइन्धी झेनीहर्वा अचता कृत है जतायद है. ऀरादश kwalें으면 donate or he wrote his external form.
[00:21:00] पाईजे, हाँचा आट्टाहास करनत्स निरर थके, तो परिणाम जसा आहे तसा स्विकर्ण, हेच आपले हातामा देशत, तर आपले मन प्रगल्ब होत जान, कि बाती मानसिक तयारी होन, आणी तो परिणाम स्विकर्ण पुना कामाला लागन,
[00:21:29] पुना पुडे जान, हे जगताना, तुम्हाला करावा लगता, 21 शतकाताई करावा लगतान, अजुन 22 शतकाताई, तेवी शतकाताई, या आस्टनारे, करना अपले जगनाचा आपरियारी भागे, आणी मनुन नियानिश्वर मावली असा मन्तात, कि कर्म कराईच, बण फडा
[00:21:50] आपक्षा मुझे, परिनाम होनारत सेथ, तुम्हाला हावे तसे, हावे तेमा, हावे त्या प्रमानात, होतील, हे नाई सांगताईत, ते जसे होतील, तसे तुम्हाला स्विकारावे लागना राहेत, आणी मनुन्हान जग जशा आए, त्या तिथा सगलिक्ड़ इश्वर �
[00:22:17] आणी त्याला तसचा तस समझुन गेना, त्याचे शी एकरूप होना, बंजे आपले संकटात ही तो आहे, आपले अपयश आलेला आहे, तिथे ही तो आहे, तो तसाच स्विकारना, आणी स्विकारून तसका जाला नै, मनुन रड़त बस्रना, किवमा मनासरका जाला, तर ख
[00:22:41] आणी तुम्हे तुम्हे तुम्हे तुम्हे बैलंस गमाउन, तर त्याचे अपन एकता खचुन जाने, कि वा उन्मत्त होने, हे दोनी ही स्थिति जाहे, या तरी कुठले पर्मनन ते, या ही नंतर निगुन जानार रहे, त्या मुझे वारकरी संप्रदायतले, तुको बा, आश्थिल, नाम्देल
[00:23:11] आश्तितिमधे तुम्हे तुम्हे तुम्हे बैवनकरुप होने, या ही त्या संप्रदाई, तुम्हे पर्मन जबारकी संप्र्दा करक्सมति संप्रेपि
[00:23:31] प्रमावली बानता। त्या मुला त्या पलाचा अट्टा सोलून देना। त्या आहे तेस स्विकारना। आणी करत जाना। परत परत पुडे जाना। त्या जली तत्वधन्यानाची बैठक। आणी तीला भक्ती ची बहुति काये। तर आसा जर नुस्ता कर्मयोग सांगीतल
[00:23:52] तर तो पुना समझना जर निस्विकारना। आउगणाचे कुठले जानाता आउगणाचे तो भक्ती चा पोटातुन कर्मयोग अक्डे जाना। अणी भक्ती मन्जे काये। तो भक्ती मन्जे कुप साधा है। आच्छा भाशे बोलाईचा जलाता। तर ते नामस्मरन काश
[00:24:10] साथी, कॉंसेंट्रेशन साथी. तर प्रत्यकाच नामस्मरन मन्जे मनात दुसरा इतर कुठला ही विचार न आणता। ते करण। हाँ प्रत्यकाच तो टाइमस्पान आई तो खुब मुलात छोटा आसतो और वेगळा वेगळा आसतो। मग यी ज्यानेश्वरानी भक्ती �
[00:24:30] पाया वर उभ्यासलेला करमयोग. कंटिया वेडी असोत कि ती जाती संस्तेची बैठक ज्याय, कंटी जाती संस्ता, ही त्या वेडी उत्पदन व्यवस्था पनायना. या आज आपन सहज मनू शक्तो कि हां न्यानेश्वरानी काय केला, जाती तोडून, जाती संस्ता उध�
[00:24:50] प्रवास्त करा आसन मन्टा, जात टिकवली आणी संतता यार केले. पुण त्या काला मदे आपन आता अउध्योगी करना नंतर हैं मन्टो है. जा काला मदे जात ही फक्त सामाजी कोड़क नोती, ती व्यवसाय होती, और ती आपल्या शेती या उत्पदन व्यवस्थेचा �
[00:25:10] तो भागोता है, ती जाति व्यवस्था ही उत्पदन व्यवस्था पनुती, ती आ उत्पदन व्यवस्थेला उलथओन टाकून भक्ती करना, बन्ज नामशे शोणाचव उत तो. तो हे जानी व पूर्वक्त यारा सूस्था ती शेती संक सोड़के ब्दर्भणागीшी से �
[00:25:36] लागना रहे, ती करतास्ताना तुम्हाला भक्तम उणुन तुम्ची एक स्वतंत्र ओलक निर्मन हुना, ही महत्वची गोष्टा है, आणि ते करम जया है, ते करवच लागना रहेंना, ते त्याचा ते निश्काम करम योग है, आणि ते चोक केला पाईजे, देनेश्पर मा
[00:26:06] पन तुम्हा भक्ती महादे पन यानार ने, ते नुस्ती भक्ती प्रामानिक करूनुन, जालस अलनार ने, तुम्हा व्यवार्त सोख पायाई, ते ना इतिकता पायाईजे, ते त्या आणिता है, तो नुस्ती फड़ाचे आप एक स्षाट न ठेवता करना ने, ते उधास �
[00:26:29] प्रण जो मालकी अक्का आसतो ना हे माज़पे ने हमी कमावले लाहे ही माज़ई वस्तो ये माला हात ने लावाये चा ती फुटली तुटली तर अमुक्ची वस्तो असा जो एक जिवाला आसतो ना
[00:26:42] ते तुकोबा द्नियानेश्वर मावली मंटात हा मी पना जो आहे ना हा आहंकर संपून गेला पाये तो मालकी हक काडून टाका हा मी पना जो आहे हा तुमच़तला मी विसरजित करा ते शुटली तो संपेल कसा त्याला कुठे तरी वाट तो मीचा विस्तर होने सटी काई तरी
[00:27:09] तुमच़तला मी पना चत राम्ते तंगा हक ग्राम्त जो आयून जो आकामा बेना एंकर मालकी है तुमच़तलम के उपना जो आहे पना जो हंदो परावी पना जोच़ती करो आच के पामाई fac़तली तो में ज कर दद क्योंぜैं है और सरा तो आङोत प्रमयोग परतंज अपरम
[00:27:39] प्रसार शुवा नामधेव महराजाद ली ती यंत्रन उभी करताना सामाजिक संस्थे चा संस्थात्मक रूप तेला दिलो ते कोंडता है तो सगुन भक्ति सामन्य मानसला निर्गुन निराकर परमेश्वरा चारूप त्याच्या त्याला मी भक्ति करू मनजे काय करू
[00:28:19] अप्लमारा जापार केले पर्लिक वेसे लाटे जी तुमा सिने आते जहां जाब सी जाखोग नूचेज।
[00:28:41] तुझा आपूरा लोगा, आपूरा नी पन्तुट्यू पर लीताप लेल नटापूरा तुझा लेता है, उर्फारा चैक अपूरा डुश्टीू परेंगें नवरें.
[00:29:25] प्रवारतीया संस्कृती चुछ राहिंदु धर्माच वैशिष्ठ आसा है,
[00:29:52] चुछ राहिंदु धर्माच वैशिष्ट आसा है,
[00:30:20] प्रवारतीया संस्कृत आसा है, प्रवारतीया संस्कृत आसा है, मणुंतो तुको बांचा स्वपनातीया दृष्टांत दिला, आणि माज़ उरलेला कामतु पुरुना कर, पन्ते करताना सांग इतला, कि मीतुला सांग तो यशाता कोटी आभंगराज, पन्तो वाउगे आक्षेर बोलू ने, तु कही लेच्छील आणि कही करशील, आसा ने गराईच, ते अर्थपुरुनासल पाईजे, मही सगुण भक्ति आली,
[00:30:51] अभंगर चना आली, आणि मग अपलेलास दिसेल, कि नामदेव महराजननी, यहे जे दिंडीचे फड, ही फडाची परंपरा सुरुकेली, आणि मग अपलेलास दिसेल, कि महारश्ट्राचे संस्कृतिमदे, यह फडा फड ही संस्थात्मक बांधनी आहिं, तुमाला हाँ पड़ जो दिसेल, तो दिंडीचा ही दिसेल, राचकारणाचा ही फड़ दिसेल, अलीकर्चा काडातला उसाचा ही फड़ दिसेल,
[00:31:20] तमाशाचा यह फड दिसेल, कुस्ती चाही फड दिसेल. ते आमले महराश्राचा सामाजिक और समस्थात्मक जीवना मदे, यह फड ही नुस्ता नाईये, ती एक सामाजिक समस्थात्मक रचनाए. तो ही नामदेव महराशाननी केली, आणि महराशा यह वारी चाही आए, तो वारी महराशा दिन्डे यह फड आहेत,
[00:31:46] आणि ते आपड ची फड ची फड करी तो प्रमुखस्तो, ते ची एक स्पतंत्र परंपराए. वांजे एकादा सम्परदाए, जास्ति जास्त सामाजिक समतेक्ड गेवन जाताना, तो एक तर विस्तारला पन पाईजे, पन विस्तारताना सुधा तेला एक दिशा पाईजे, शिस्त पाईजे, विचार पाईजे,
[00:32:07] याची कालजी, कि मां हाजो विचार आहे, तो वारकरी संपरदायाचे प्रसारक मणून नामदेव महराजन, केली. आणि नामदेव महराजन चा आणखीनेक वैशेष्ट आसे, कि त्याननी उत्तर भारता मधे, चालत-चालत पाच वेला ते गेलाच, अपले ला दिस्त महराश्रातू.
[00:32:30] आणि त्यानी तिथ गुरुद्वारा मदे सगुन किर्थण केल, आणि त्या किर्थणा मदे त्याननी अभंग रचना अभंग गायले, आणि त्यातलेетODले 40 अभंग शिकहां चा शिक धर्मियांचा गुरुगरंथ सहिब मधे गेतलेले ले दिस्तातू.
[00:32:50] आणि यहां वारकरी संप्रदायातले संतांचे तो का साच्छे वर्ष महाराश्ट्राच्या समाज जीवना मधी रूजलेला है याचा कारण मुझे काला प्रमाने बदलत जाना माला एक्जेंटली है स्विचारत जातों माला कि मराठी भाषा ही अपन मनतों के याको बोलिया है कि दर काये 25-25 किलमेटर नत भाषा बदलते कि वा काला नुरुपण भाषा बदलत गेलिये
[00:33:17] मध्योगीन महाराश्टात जास बोलत असील तरसा आज अपन बोलत नाही पन तरी पन हे अभंग भारुड किरितन ले बरोबर एडॉपण होद गेला त्या काला नुशार तो हे संत साहित्या थोड़ास्ता मागवा संता हमाला मुलात चंगी काला? मुलात नियानिश्वर मां उली नियानिश्वरी लिएली तरहे जिलते गीते वर च भाष्या हे।
[00:33:41] आता गिते वर्च बाष्या, मोठी परंपरा कि मां सगले जास्त ग्रंत तुमाला मराठी तज दिसतत। त्या ठीकानी सम्वाद आवर केंद। तो कृष्णा अर्जुन या दोगानमदला सम्वाद आहे। आपन जगतोच सम्वादाचे माध्यमातुना। नानिश्वर माउलिन ना तेमाहिती होता कि आपलेला भक्तीचा प्रसार कराइचा है।
[00:34:26] आध्यातमाला समतेची जोड़ देची है। कि वा आध्यातम समतापकेंद। आध्यातम रुझवाईसा है। तर मापलेला भाषा व्यावार आकड़ेला लक्षदेला पायाजी। आध्यातमाला सम्वादावर भर देला लक्तापकेंद। बाष्दमादे सम्वाद बोलना चालना। तर द्न्यान हे काई है। द्न्यान हे चालता बोलता तो द्न्यान व्यावार जाला पायजी।
[00:34:53] लोकभ्यवार आणि ध्यान व्यावार वेगला नेसला पायजी। तो त्यामुलो सम्वादावर तेननी भर दिला आणि म्मगापलीलांस दिल। कि वारकरी संप्रदाययाची अभंगरच्चना मन्झे काई है। तो प्रतिक संतानी केलेला सम्वा देहता है देवताशी। बिठल अशी बोलना है। आणि ते बोलना आहे ते वेग बेड़ा नात्यानी बोलना है। तेला धमकी देना है, ते चे शी भाणना है। तुझा महत्वाच आमचा मुले आहे, नायता तुला विचारत कोण।
[00:35:23] इत परेंता जाने। यहाज मुला काई जला, हाजो एक मोकले पना आला, सहजता आली। आणि यहां मदे कि संस्कृत समझताय का नहीं, संस्कृत येता की नहीं।
[00:35:41] आणि दुसरी गोष्ट की जाला भाषा व्यवार करतायेतो, तो द्न्यान व्यवारा मदे यह शकतो, आणि भाषेचा व्यवारातुन तुमी इश्वराशी एकरूप हो शकता, त्याचा साथी तुमी कुठलया जातीचे धर्माचे आहात, तुमी स्त्री आहात, पुरुष
[00:35:58] आजू थर्ड जेड़ना रहात, तुमी कही संब्धाशी नहीं है, यह सगला भ्यवार जो आहे, अगदी चालता भोलता सहजपने करतायेतो, तुमी इश्पेस मुझे, यह वड़ा मुठा आवकाष, यह शकता नियानेश्पर मौलीद नी तत्वधन्याना मधेच, बानला,
[00:36:18] आणि मग त्या अवकाषाला अजून एक सामाजिक भाहन देनेच काम, हे नामदेव महरा जन्नी केला, तते अभंग रचेना मंजे काया उठता बसता, आपन जसा आईशी बोलतो, अपले मितराशी बोलतो, तितक्या सहच पने बोलाईच, मंजे नामदेवांचे आपन खु
[00:36:48] आईशी बोलतो, अपले मांजा अगाइशी बेवांचे काया गड़ल, लिग नामदेव नामदेवांचे बोलतो, तुद्वा अपली सगल कही उत्रनेची जागा उस्ते, कि माजा मनत ले सगला बर्यावाइट गुष्टी, मी इतर तो एकार्था ने निचरा पने, क्याथर तर तीस पेस है ना त्यामुला जाला काये कि तो समवादा वर आधारीत है।
[00:37:41] तर तो समवादा वर आधारीत है।
[00:38:20] तो समवादा वर आधारीत है। तो समवादा वर आधारीत है। तो समवादा वर आधारीत है।
[00:38:50] तो समवादा वर आधारीत है।
[00:39:24] तो वर आधारीत है। वर आधारीत है। आणि मराटी सर्वसमावेश्य खोद गेली आणि मराटी बहुसांस्कृति खोद गेली मंजे तेमा आशी भिती नहीं वाटलेली नामदेवन ना कि जानिश्पर महराजन न सुधा कि आता चोखो बनी उस डोंगा परी रसनों ही डोंगा मंटले मुले विठलाच काय हुईल कि
[00:39:52] ती संकुछे दृष्टी नहीं है आणि मी माजा मना तीय इलते आरे विठ्या आरे विठ्या मूल मायेचा कारट्या कारट्या मुणून टाकाईच त्याला शिवया सुधा देचा तो कै ब्रष्ट वगरे होत नहीं है यह जची सर्वसमा वेशकता यहिए आपनी परंपरा है तीय है कि आपकोण कुटितरी विठ्या थालओ है का सद्ध्या वर्तमान बग्ता हो हो हो सेंसर्षिप मदली बग्ती नहीं है मुक्त बग्ती है
[00:40:27] अपन अत्त मराथी बात्सवाईला काय करतु है? अत्त मराथी बात्सवाईला काय करतु है?
[00:41:01] अत्त मराथी बात्सवाईला काय करतु है?
[00:41:32] अत्त मराथी बात्सवाईला काय करतु है?
[00:42:04] अत्त मराथी बात्सवाईला करतु है?
[00:42:40] ते वार करीचेत। तहे हाईमाद बाबा आरफल कर जाहेत। त्यानी ही वारी ची एक अतिशे सुसंग शिस्त बद्ध व्यवस्था रचना तयार केली।
[00:43:44] अत्त मराथी बात्सवाईला केली। तर त्याची काय व्यवस्ता है? तो कोरुडा शिदा माँजे कोरुडा अपन भात गरे पीट कि मां अन्नशी जवने सठी लागना है? त्याची नियोजन करना है? तो यह सगल साधरने एप्रिल मदे सुरू होतात, तेचा बैठका सुरू होतात, पुणे मदे पन वेगवेगला ठीकानी होतात
[00:44:14] पन हाँ वारीचा मार्ग, वारीची तीजी रचना जी आही, कि पहिलेंदा पताका असलेली मंडली जी आहीत, ती पुढे असतील मग मधे असल तो विनेकरी तो पकवाज बाजाओनारा, मृदूंगा बाजाओनारा असलेली तो मधे बाजुने दिन्ड्या चालना रहेत
[00:44:40] आणि मग जो विनेकरी आहे, ती विनेकर मनतो तेच अभंग मागे मनाईचेत, कुठले अभंग मनाईचेत, येची नोंद आहे व्यवस्थीत, ती चापून अत्ता हातामदे पुस्तक दिलेली आसतात, ती बगुन मनाईचे, आणि मग त्याच्या मागे कोणासनारे, मग
[00:45:01] मागे तुलशी वृंदावन गेतलेले अस्त्री आहेत, आणि पाणी डोक्या वर ग्योण जानारे अस्त्री आहेत, कि जा पाणी लगल, तरते पाणी देलना, अत्ता पाणेचे टेंकर वगरे अपन अपन ग्योण जातू, पड़ वारी मधे चालता ना, करन शेवटी ते �
[00:45:18] अलना, तहान लगते, पाणेची गर जासते, तरते हंडे यून जानारे अस्त्री आहेत, मैं सेवे करी मधे अनना शिजवण अरे बगरे बगरे अहेत, ते आहेत, आशी ती शिस्त बद्ध बद्ध तीन चाललेली आसते, आपन बंजाता बर्याज दासे होता कि ती डेकन व
[00:45:39] जाते, तो त्या मधे ते मधे कुणाले यूदेत नीत, ती पन शिस्ता है, आले ता ते टाल वाजवण बाजूलाच काडतात, आणि मग चालना है, ते ही जी शिस्ता है, ही शिस्ता है, हाईबद बबाबा अर्फल करनी लावली, आणि या पाल्लिखी तून मिरावन, हा सन
[00:46:02] समत्रकाल, हानि शिकते, एबबाब अरे मंग चालने यूदेत नी शियाले देज्लाच का इड़ाउन ट्या टतून मिरुणालेखी तून किरे खे अवाल्य यणिर्शा शिराली इendum पाईव क्ता है combTube technology, आईवर्णैं किर ददभिन होत स स्मां के चा, आएग सिस्ता नि historic building,High
[00:46:39] पढ़ालायी ची यह तो या वारी बरुबर एक मोकला समाजे की जो या दिण्डी चा भागस नाई है तो पना असतो पढ़ाया तो पढ़ा तो पढ़ाया । तेंची ही तेंचा खाने पिनेची सोय व्यवस था आसा सगल बगाव लागता पण ती शिस्तजी आहे ती पन परंपरा गता ही आनि ती आजु नहीं
[00:47:09] ती पन परंपरा चालूरा ही लेलिया ही आसा अपले लदी सल