शत्रूनेही केला सलाम!

तो माणूस टिळकांचा कट्टर विरोधक होता. राजकारणात त्यांचे '३६' चे आकडे होते. पण जेव्हा एका गुंडाने टिळकांचा अपमान केला, तेव्हा तोच माणूस वाघासारखा धावून आला! ही गोष्ट आहे मुंबईच्या आर्य समाजाच्या हॉलमधली. तिथे एक मोठा कार्यक्रम सुरू होता. मंचावर न्यायमूर्ती रानडे आणि लोकमान्य टिळक दोघेही होते. रानडे म्हणजे मवाळ गटाचे, आणि टिळक म्हणजे जहाल गटाचे. त्यांचे विचार कधीच जुळत नसत. त्या सभेत बोलताना एका हलकट माणसाने टिळकांबद्दल काहीतरी वाईट बोलायला सुरुवात केली. त्याने टिळकांचा एकेरी उल्लेख करून त्यांचा अपमान केला. हे ऐकताच शांत स्वभावाचे न्यायमूर्ती रानडे ताडकन उभे राहिले. त्यांचा चेहरा रागाने लाल झाला होता. त्यांनी त्या माणसाला तिथेच झापलं! ते गरजले, "खबरदार! जर टिळकांबद्दल एक शब्द जरी वाकडा बोललात तर! माझे आणि टिळकांचे विचार पटत नसतील, आमचे मार्ग वेगळे असतील, पण त्यांची विद्वत्ता आणि त्यांचा देशासाठीचा त्याग हिमालयाएवढा मोठा आहे. त्यांचा अपमान करण्याचा अधिकार कोणालाच नाही." विचार करा मित्रांनो, दोन मोठे लोक एकमेकांचे शत्रू असूनही एकमेकांचा किती आदर करायचे. आजकाल आपण छोट्याशा मतभेदामुळे मैत्री तोडतो, एकमेकांवर चिखलफेक करतो. पण महान माणसं तीच असतात जी विचारांची लढाई विचाराने लढतात, पण एकमेकांची 'डिग्निटी' कधीच कमी होऊ देत नाहीत. टिळकांचं व्यक्तिमत्त्वच असं होतं की कट्टर दुश्मन सुद्धा त्यांना सॅल्यूट करायचे...