तुमचा जर कोणाशी भयंकर मोठा वाद झाला, किंवा विचारांची लढाई झाली, तर साहजिकच तुम्ही त्या माणसाशी बोलणे सोडून देता आणि त्याला स्वतःचा सर्वात मोठा शत्रू मानता, बरोबर ना? आजच्या काळात तर लोक व्हॉट्सॲपवर ब्लॉक करून थेट मैत्रीच तोडून टाकतात! पण लोकमान्य टिळक आणि गोपाळ गणेश आगरकर यांच्या मैत्रीची आणि दुश्मनीची ही जी ऐतिहासिक गोष्ट आहे, ती ऐकून तुमच्या डोळ्यांत नक्कीच पाणी येईल. टिळक आणि आगरकर हे कॉलेजच्या काळापासूनचे अगदी जीवाभावाचे मित्र होते. त्यांनी एकत्र मिळून 'न्यू इंग्लिश स्कूल' काढले, 'केसरी' वर्तमानपत्र सुरू केले आणि देशासाठी एकत्र तुरुंगवासही भोगला. पण काही वर्षांनी त्यांच्यात एका अत्यंत महत्त्वाच्या विषयावर भयंकर मोठे मतभेद झाले. आगरकरांचे म्हणणे होते की 'आधी समाजसुधारणा करा', तर टिळकांचे म्हणणे होते की 'आधी राजकीय स्वराज्य मिळवा!' हा वाद इतका विकोपाला गेला की आगरकरांनी केसरी सोडला आणि स्वतःचे 'सुधारक' नावाचे वर्तमानपत्र काढले. मग सुरू झाले लेखणीचे युद्ध! हे दोघेही दिग्गज नेते वर्तमानपत्रातून एकमेकांवर अत्यंत जळजळीत आणि बोचरी टीका करू लागले. पुण्यातल्या लोकांना वाटले की आता हे दोघे एकमेकांचे रक्ताचे तहानलेले शत्रू झाले आहेत. पण मित्रांनो, खरा 'क्लायमॅक्स' पुढेच होता! जेव्हा आगरकरांना दम्याचा भयंकर आजार झाला आणि अत्यंत तरुण वयात त्यांचे दुर्दैवी निधन झाले, तेव्हा टिळकांची अवस्था काय झाली असेल? जो माणूस कोर्टात आणि इंग्रजांसमोर कधीच डगमगला नाही, तो पोलादी छातीचा लोकमान्य टिळक आपल्या या मित्राच्या मृत्यूची बातमी ऐकून एखाद्या लहान मुलासारखा ढसाढसा रडला! त्यांनी आगरकरांच्या तिरडीला स्वतःचा खांदा दिला. आणि दुसऱ्या दिवशी 'केसरी' मध्ये आगरकरांवर एक असा हृदयद्रावक आणि महान अग्रलेख लिहिला, ज्याने संपूर्ण महाराष्ट्राला रडवले. त्यांनी लिहिले की, 'माझ्यावर टीका करणारा माझा सर्वात मोठा आधार आज निघून गेला!' मित्रांनो, विचारांची लढाई विचारांनीच लढायची असते, पण मनातील मैत्री आणि एकमेकांचा आदर कधीच कमी होऊ द्यायचा नसतो, हा जगातला सर्वात मोठा धडा या दोन महापुरुषांनी आपल्याला दिला आहे...
[00:00:00] तुमचा जाजर कोणाशी भहनकर मोठा वाद जला, किमा विचारांची लढ़ाई जली, तर सहाजी कच तुम ही त्या मानसाशी बोलन सोडून देता, आणि त्याला स्वताःचा सरवात मोठा शत्रू मानता, बरोबर न? आच्चा काडातर लोक WhatsApp वर ब्लोक करून थेट मैतरी स्तोडून डकतात, पन लोकमानने टिलरकाणी गोपाड गणेश आगर कर, यांचा मैतरीची आणि दुश्मनीची ही जी आइतिहासिक गोष्ट आ है, तिया आइकुन तुमचा डोलयात नक्किच पानी येल, टिलरकाणी
[00:00:29] आगर कर हे कॉलेक्चा काडा पासुन चे अगदी जीवा भावाचा मितर होते, त्यानी एकतर मिडोन New English School काडले, केसरी वर्तमान पतर सुरू केले, आणि देशा साथी एकतर तुरूंगवास ही भोगला, पन काही वर्षान नी त्यांचात एका अत्यांत महत्वाचा विश
[00:01:22] पूढ़ेच होता जेवा आगरकरान ना दम्याचा भयंकर आजार जला, आणि अत्यांत तरूंवयात त्यांचा दुर्दैवी निधन जले, तेवा तिलकांची आवस्था काई जाली असेल?
[00:02:19] आगरा माजा सर्वात मोठा आधार आज निखुन गेला?
