पुण्यात मृत्यूचं थैमान आणि टिळकांची 'डेअरिंग'!

कल्पना करा, तुमच्या शहरात एक असा भयंकर आजार पसरलाय ज्यावर कोणतंच औषध नाही. लोक रस्त्यावर तडफडून मरतायत आणि आजूबाजूचे सगळे लोक जीव वाचवण्यासाठी शहर सोडून पळून जातायत. अशा वेळी तुम्ही काय कराल? साहजिकच आहे, तुम्हीही स्वतःचा जीव वाचवण्यासाठी पळ काढाल! अठराशे सत्त्याण्णव साली पुण्यात असाच 'प्लेग' नावाचा भयंकर आजार पसरला होता. मृत्यूचं असं थैमान सुरू होतं की पुण्यातली सगळी मोठी आणि श्रीमंत माणसं, पुढारी आपला गाशा गुंडाळून रातोरात शहर सोडून पळून गेली. पण एक माणूस मात्र छातीठोकपणे पुण्यातच उभा होता. ते होते आपले लोकमान्य टिळक! त्यांच्या मित्रांनी त्यांना खूप समजवलं, 'अहो टिळक, इथून चला. तुम्हाला काही झालं तर देशाचं काय होईल?' पण टिळकांनी जे उत्तर दिलं ते ऐकून तुमच्या अंगावर काटा येईल. ते म्हणाले, 'जेव्हा रणांगणावर युद्ध सुरू असतं, तेव्हा सैनिकांना सोडून पळून जाणारा सेनापती कसला? जर माझे लोक इथे मरत असतील, तर मी माझा जीव वाचवून पळून जाणं मला शोभत नाही!' त्यांनी नुसत्या बाता मारल्या नाहीत. त्यांनी स्वतःच्या जीवावर उदार होऊन प्लेगच्या रोग्यांसाठी चक्क एक नवीन हॉस्पिटल सुरू केलं. ते स्वतः त्या भयंकर आजाराची पर्वा न करता झोपडपट्ट्यांमध्ये जायचे, आजारी लोकांची विचारपूस करायचे, त्यांना धीर द्यायचे आणि त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत की नाही हे स्वतःच्या डोळ्यांनी बघायचे. विचार करा, ज्या माणसाला इंग्रज सरकार थरथर कापायचं, तो माणूस एका सामान्य गरिबाच्या झोपडीत जाऊन त्याच्या डोक्यावर प्रेमाने हात फिरवत होता. आज आपण बघतो की संकट आलं की लोक स्वतःचा स्वार्थ आधी बघतात. पण लोकमान्यांनी दाखवून दिलं की खरा 'हिरो' तोच असतो जो संकटाच्या वेळी आपल्या माणसांच्या पाठीशी ढाल बनून उभा राहतो. लीडरशिप म्हणजे फक्त स्टेजवर भाषण देणं नाही, तर लोकांच्या संकटात त्यांच्या खांद्याला खांदा लावून उभं राहणं, हे टिळकांनी स्वतःच्या कृतीतून सिद्ध केलं...