भिकारी की राजा?

तुम्हाला जर कोणी सांगितलं की "जा, रस्त्यावर उभा राहून लोकांकडे एक-एक रुपया माग", तर तुम्ही कराल? "छे! मी आणि भीक मागू? लोक काय म्हणतील?" असंच वाटेल ना? पण लोकमान्य टिळकांना हे काम करायला कधीच लाज वाटली नाही. ही गोष्ट आहे 'पैसा फंड' गोळा करतानाची. स्वदेशी कारखाने उभे करण्यासाठी टिळक स्वतः झोळी घेऊन फिरत होते. एकदा एक माणूस त्यांना म्हणाला, "अहो बळवंतराव, तुम्ही एवढे मोठे नेते, ब्रिटीश सरकार तुम्हाला घाबरतं, आणि तुम्ही हे काय चिल्लर गोळा करताय? हे तुम्हाला शोभतं का?" तेव्हा टिळकांनी त्याला जे सुनावले ना, ते एकदम कडक होतं. ते म्हणाले, "अरे, देशाचं काम कधीच लहान नसतं. जे हात स्वतःसाठी पसरतात ते भिकारी, पण जे हात देशासाठी पसरतात, ते खरे 'श्रीमंत' असतात." त्या दिवशी त्यांनी स्वतः खिशात पावती-पुस्तक ठेवलं होतं आणि त्या माणसाकडून पैसे घेऊन त्याला पावती सुद्धा दिली. विचार करा, आजच्या काळातला कोणता लीडर असा हिशोब देईल? पण टिळक म्हणजे 'ट्रान्सपरन्सी'! त्यांना माहित होतं की लोकांचा विश्वास जिंकण्यासाठी, हिशोब चोखच पाहिजे...