1991 मध्ये शिवसेनेचे दिग्गज नेते छगन भुजबळ यांनी शिवसेनेविरोधात बंड पुकारलं आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणात भूकंप घडवला. पक्षांतर बंदी कायद्यानुसार त्यांचं आमदारपद जाणं निश्चित मानलं जात असतानाच विधानसभा अध्यक्ष मधुकरराव चौधरी यांनी दिलेल्या एका ऐतिहासिक निर्णयाने संपूर्ण खेळच बदलून गेला. 16 आमदार परत फिरल्यानंतरही भुजबळ कसे वाचले? काय होती कायद्यातील ती पळवाट? आणि या निर्णयाने महाराष्ट्राच्या राजकारणाची दिशा कशी बदलली? जाणून घ्या या सरकारनामा राजकारण पॉडकास्टमध्ये, एका ऐतिहासिक बंडाची आणि राजकीय चातुर्याची थरारक कहाणी.
KEYWORDS : Political podcast, Marathi politics, Indian politics, Rajkaran discussions, Maharashtra political updates, chhgana Bhujbal, Balasaheb Thackeray, Shiv Sena Split 1991, Madhukarrao Chaudhari, Anti Defection Law, Maharashtra Politics, Sharad Pawar, Manohar Joshi, Political Rebellion, Sarkarnama Podcast
[00:00:01] पक्षांतर बंदी काईदा राजकारणात पक्षाशी गद्दारी करनार्याना थेट घरचा रस्ता दाखोनारा एक कड़क काईदा एकोणिशे एक्केन नोमधे जेवहां छगन भुजबळाननी शिवसेने विरुध बंडाच निशान फड़कावल तेवहां काईदान उसार्त्यांच आमदारपद रद्द हुनार हे शंभर ठक्के निश्चित मानला जात होत मातो श्री वरुन बाला साहे ठाकरेनी चकर फिरवली
[00:00:27] भुजबलान सोबत गेलेल्या अठरा पैकी तबल सोला आमदारानना काही तासात अच परत खेचुनांडल होत भुजबलान कडे संख्याबल उरलन हुत गेम ओवर जाला होता स्वता भुजबलान नहीं वाटला होता कि आपली राजकिय आत्महत्या जालिये संपुर्ण महाराष्ट्र जाक्षणी भुजबलान चा राजकिय अन्ताची वाट पाहात होता त्यात्सक्षणी विधान सभेतेक असा निकाल देनात आला
[00:00:52] जाने अख्या देशाचा संसदिय इतिहासाला एक प्रचंड मोठा धक्का दिला हा निकाल दिला होता महाराष्ट्राचा एतिहसातले अत्यांत चानाक्ष विधान सभा अध्यक्ष मधुकर्रावत चवधरी अन्नी काईद्याच्य आशा कही खाचाक होचा आणे पलवाटा तेनी शोधुन काडले जाने एका रातरीत पराभवाचा गरतेत गेलेले चगन भुझवल थेट सत्ते चा शिखरावर पोचले
[00:01:18] असा काई होता तो आईति हसेक निकाल आणी चवधरीन चा त्या एका चातुरियाने भुझवलांचा बंड कसा येश स्वीजाल पाहुया सरकार नामाचा राजकारण या पॉडकास्ट मधे नमस्कार, वी श्रेयस अक्कल कोटकर तारीक 5 डिसेंबर 21.09 नाकपूर चा गुलाभी थंडी तील तो नहिमी चाच एक दिवस होता विधी मंडलाच हिवाली अधिवेशन नहिमी प्रमाणे सुरू होता
[00:01:47] पन दिवस मावलता मावलता नाकपूर चा त्या थंडीत अचानक महाराष्ट्राचा राजकिय इतिहासातला एक विस्तव पेटला शिवसेनेचे फायर ब्रांड नेते चगन भुझबल आपले काही सहकार्यां सह थेट विधान सभा अध्यक्ष मधुकर सउधरींचा निवासस्थानी पोचले त्यांचा हातात एक कागत दिला भुझबलाननी 18 आमदारांचा सह्यांचा पत्र अध्यक्ष मधुकर रावत सउधरी यांचा कडे सोपवल
[00:02:14] आणि बातमी धढकली चगन भुझबलाननी शिवसेना फोडली विधान सभा अध्यक्षानना दिलिल्या कागदावरील मजुकुराने थेट मातोश्रीला आवहान दिला होता शिवसेने चा इतिहासात कधी ही न घडलेली गोष्ट त्यारातरी घडली होती खरतर 4 डिसेंबरलाच मुंबाई तल्या तीन वुरुत्त पत्रानना भुझबलानचा बंडाची कुण-कुण लागली होती भुझबल बंड करनार आशी बातमी ही छापली होती पन भुझबलाननी ती दुड़काउन लावली
[00:02:43] जा पक्षाने ओलख दिली जा बाला साहवाननी मुठकेल त्या शिवसेनेला सोडन्याचा विचार माझा स्वपनात ही एनार नही अससा सांगनार्या भुझबलानी 24 तासांचा आथ आठ्ठा आमदारांसह बंडाचा निशान हड़कावले होती राजकी वर्तुलाच चर्चा होती कि या बंडाला ततकालीन मुख्यमंत्री सुधाकर्राव नाइक आणि दिल्लीत बसलेले संरक्षन मंत्री शरतपवार यांची फूस होती पड नाइक यानी अत्यंत सूचक आणी विश्कील उत्तर दिला
[00:03:13] वाग रेंज मदे आल्या खेरीज बार टाकावायाचा नाही असमाझा काकाननी मला पुरुवित सांगितला होत इकडे महाराष्टराथ बातमया पसरताच शिवसैनिक आकरमग जाले भुजबलानना नाकपूरचा पावर हाउस मधे कमांडोंचा सुरक्षेत लपून ठेवाव लागल परिस्थेती एवडी गंभीर होती कि पुडचे काही दिवस भुजबल अक्षर शाहा लपून छपून फिरत होते भुजबलानी जरी 18 आमदारांचा सहांच पत्र अध्यक्षानना दिल होते
[00:03:41] तरी खरी काईदेशिर लढ़ाई आता सुरू होनार होती करण ततकालीन पक्षांतर बंदी काईदे नुसार बूल पक्षा मधे फुट पाड़न्या साथी एकुण आमदार संखेचा की मान एक तुरुतियाउश सदस्यांच बल सोबत असन बंधन कारकोत जर हां आकडा एका संखेनी जरी कमी पडला तर बंड करनार्या सर्व आमदारांचे सदस्यत्व थेट रद्ध होँ शकत होते
[00:04:04] मन जेच घुझबलांचे या संपुर्ण राजकी डावाचे भवितव्य केवल आणी केवल संख्या बलावर आणी विधान सभा अध्यक्षांचे निकालावर आवलंबून होते हाँच काईदा लक्षा ध्यों बाला सहेब ठाकरेनी तातडीने सुत्रहालवली मनुहर जोशिननी विसकटलेली शिवसेना एकत्र आणी अठरा पैकी तबल सोला आमदारानी आमहला फसुन सहागेतले आमणात उन्हा मातोश्री गाटली
[00:04:30] काही आमदार प्रत्यक्ष अध्यक्षानना भिटले तर काहिननी फोन वरुन संपर कसाधला पक्षांतर बंदी काईदानुसार मूल पक्षातुन फुट्नया साथी कीमान एक तुरतियाउंश आमदारांची गरज होती पन सोला आमदार परत्थिरल्या मुल भुजवलान कडे आवश्यक आकडान होता त्यामुले भुजवल आनि त्यांचा सोबत शेवट परंत राहिलील्या राजेंद्र गोडे यांचा भविशा बाबत प्रश्न चिन्ह निर्मान जालो होता।
[00:04:56] विधान सभा अध्यक्षान समोर जेमा सुनावनी सुरू शाली तेमा शिवसेनेने भुजवलांचे आमदार पद बेकाइदी शिर ठरवुनते रद्द करनेची आक्रमक मागनी केली। भुजवलांना घाम सुटला होता, कारण आता त्यांचा गेम उल्टा पडला होता। पन याँच अत्यांत नाजुक वणनावर एंट्रिंगेतली अध्यक्ष मधुकर्राव सवधरी आन्य। सउधरी हे जवल पास 40 वर्षे महराष्ट्राचे राजकारानाद सक्रियो होते।
[00:05:23] त्यांना काइद्याचे नियम, उपनियम आणि त्यातील पडवाटा आगदी तोंड पाठ होते। त्यांनी जो निकाल दिला, त्याने सभागरुहात शान्ततत आपसरली। जवधरींदी शिवसेनेचा आक्षे फेटाल उन्लावला। त्यां आपले निकालात मानाले, परवाजेवाँ 18 आमदार माझा दालनाद प्रत्यक्ष उभे राहिले, आणी मी त्यांचा स्वाक्षरा घेतल्या, त्यात्क्षणी काईदेशिर रित्या एक तुरुतियांश पुटिवर शिक्का मुर्तब जालो होते। तो काईदा तिथेच पूर्ण जाला होता।
[00:05:52] त्यानंतर आमदाराननी घेतलेला यू टर्न, मनुहर जोशिननी आणलेली पत्रे किमा आमदारांची जालेली ओलख परेड या सर्व गोष्टी जरी प्रकरनाशी संबंधित असल्या, तरी काईदेशिर भाषे नुसार त्या पूर्ण ताहा वेगवेग्ला घटना है। अध्यक्षानी प्रत्ये घटना वेग्ली मानली। त्यानी काईदयानुसार पहिली अधिक्रूत-कूरुती हीच काईदेशिर फूट मानली।
[00:06:16] त्यानुसार आठ्रा आमदारानी एकत्र येवुन जेहां पहिल्यांदा पत्र दिल तीच खरी फूट मानून चौधरिननी भुजबल यांचा गटाला शिवसेना गट ब भणुन अधिकृत मान्यता देवुन टाकली। एक फटकेयात भुजबलांचा आमदारपत्तर वाचलाच पन त्यानना काईदे शिर्कवच ही मिलाल।
[00:06:33] या निकालाने देशातिल काईदे तध्यानना ही थक केल कारण पक्षांतर बंदी काईदाचा अमल भजाउनी मधे अध्यक्षांचा स्वेच्छाधी काराचा आणे घटनात्मक व्याथ्यांचा इतका होशारवा पर या पुर्वी कधी ही पाहला गेला नहुता। अध्यक्षांचा या अभूत पूर्व निर्णयाने संपुर्ण विरोधी पक्ष आवाग जाला। शिवसेनेचे काही आमदार्तर संतापाचा भरा थेट अध्यक्षांचा आसनाकडे धाउन गेले पन सवधरी आपल्या निर्णयावर ठाम होते।
[00:07:03] पण भूजबलांचा पूर्चे आडचनी संपुर्याना होते। बालसाहेब ठाकरे आणी मनुहर जोशी यानी आठरा पैकी आठ आमदारांना शिवसेने कडे परत्फिरोल। आठ ही आमदारांनी शिवसेने सोबत रहन्याचा पत्र दिल। उच्चने आयले आत साधर केलेला प्रतिद्या पत्रावर ही या आठ जानानी सहा केलें। इथे पुन्हा एक तुरुतियाउंश नियम आडवा आला।
[00:07:25] भुजबलांना शिवसेना गट ब कॉंग्रेस मधे विलीन वहाईचे असल्यास 18 पैकी किमान 12 सदस्यांची गरज होती। भुजबलां कडे 10 आमदार रहले होते। त्या मोले भुजबलांचा कॉंग्रेस मधिल प्रवेश लांबला होता। अखेर 18 डिसेंबर चा रातरी शेवट्चेक्षणी प्रदीप वडनेरे आणी बबनराव वागजवरे या दोन आमदारानी कॉंग्रेस विलीनी करनाचा पत्रावर सैहा केल्या।
[00:07:51] आशा प्रकारे छगन भुजबल यांचा सह बुल्धानेचे राजेंद्र गोडे, बडनेराचे प्रदीप वडनेरे, अकोट्चे जगननाथ ढोने, बोर्गाव मंजूचे घजानन दालू गुरुजी, ब्रम्हपुरीचे नामदयो दोनाडकर, एरंडोल्चे हरिभव महा
[00:08:08] गंगापूर्चे कैलास पाटिल, शाहुवाडीचे बाबासाहेप पाटिल, पैठन्चे बबनराव वाक्चवरे, जलंबचे पुर्ष्णराव इंगले आणि आर्मोरीचे हरिराम वर्खेडे, ये बारा आमदार अधिकरुद पने कॉंग्रेस वासी जाले। शिवसेनेने या पूर्ण प्रकरिये विरोधात आणि अध्यक्षांचा निकालावर आक्षेब घेत थेट सर्वोच्च न्यायलेया परेंत धाव गेतली।
[00:08:33] पण मधुकर्रावत सवधरिननी आपला निकाल काईदयाचा चावकटित रहुँँ इतक्या कउशल्ल्यानी ड्राफ्ट केला होता, कि तो उच्च न्यायलाए आणि सुप्रीम कुल्टाताही तंतो तंत टिकला। न्यायालायने ही मान्यकेल कि विधान सभा आध्यक्षाननी त्या 172 साथ दिलेले निर्णै आणि लावलेला काईदयाचा अर्थ हां पूर्ण कुने संवीधनाचा चावकटित बसाना रहोता। बंड सुरुजाल्याचा 17 व्यादिवशी छगन भूजबलाननी क्याबिनेट मंत्री महनुन शपद घेतली आणि हे बंड यशस्वीठ हरला।
[00:09:03] मित्रानों 21-29 सालच चगन भूजबलान्च हे बंड केवल एका पक्षाची फूट नहुती तर विधान सभा अध्यक्षांचा अधिकार काईदयातील पलवाटा यांचा उहापोह करनारी घटना होती। मधुकर्रावत्स अधरिन्नी दिलेले आत्या एका निकालाने महाराष्ट्राचा राजकारनाची दिशा कायमची वदलून टाकली।
[00:09:24] आज 35 वर्षा नंतर ही जे महाँ पन महाराष्ट्राच सत्ता संगर्ष पाहतो विधान सभा अध्यक्षांचा निकालान कडे संप्रुन देशाच लक्ष लागून रहतो। तेमा विचारेतो राजकारनाथ इतिहास स्वाताहला कीती आचूक पणे उनरा वृत्त करतो ना। तरे हे होत सरकार नामाच राजकारन पौडकास्ट। हे पौडकास्ट तुम्हाला कसवाटला।
[00:09:49] ये आमचा परंत इते खाली कमेंट्स करून जरूर पहुच्वा। तेला रेटिंग द्या आणि शेर कराला ही विशरू नका। भेटुया पुडचे आठोडात उन्हाएका नवीन राजकीये विश्यास ह। तू परंत धन्यवाद। या पॉड़कास साथी माहीती संकलन और संहीता लेखन केला है रुशिकेश नलगुणे यान्नी।