स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे!

मित्रांनो, जगातले काही डायलॉग असे असतात जे नुसते ऐकले तरी आपल्या अंगावर सरसरून काटा येतो आणि रक्तात एक वेगळीच आग पेटते! लोकमान्य टिळकांनी एकोणीसशे सोळा साली बेळगावच्या ऐतिहासिक सभेत मारलेला असाच एक 'ब्लॉकबस्टर' डायलॉग आज मी तुम्हाला सांगणार आहे, ज्याने खऱ्या अर्थाने या देशाचा इतिहास कायमचा बदलून टाकला. मंडालेच्या भयंकर तुरुंगातून सहा वर्षांची शिक्षा भोगून जेव्हा टिळक बाहेर आले, तेव्हा ते वयाने आणि आजाराने खूप थकून गेले होते. ब्रिटिश सरकारला आणि काही लोकांना वाटले होते की आता टिळकांमधली ती जुनी आग विझली असेल. आता हा म्हातारा माणूस शांतपणे घरात बसेल. पण बेळगावमध्ये जेव्हा 'होमरूल लीग' च्या प्रचारासाठी एक प्रचंड मोठी सभा आयोजित केली गेली, तेव्हा जे घडले ते पाहून अख्ख्या जगाला घाम फुटला! सभेच्या ठिकाणी अक्षरशः लाखांच्या घरात जनसागर उसळला होता. ब्रिटिश पोलिसांचे शेकडो गुप्तहेर तिथे बारीक लक्ष ठेवून उभे होते. वातावरणात एक भयंकर मोठी शांतता आणि उत्सुकता होती. लोकमान्य टिळक अत्यंत रुबाबात मंचावर उभे राहिले. त्यांनी लोकांकडे एक भेदक नजर टाकली आणि आपल्या खणखणीत, पहाडी आवाजात ते गरजले! त्यांनी आपला हात वर करून तो ऐतिहासिक सिंहनाद केला, 'स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे, आणि तो मी मिळवणारच!' बापरे! हे वाक्य जसे त्यांच्या तोंडातून बाहेर पडले, तसे संपूर्ण मैदानात टाळ्यांचा आणि घोषणांचा असा काही भयंकर कडकडाट झाला, की जणू तिथे प्रत्यक्ष बॉम्बस्फोटच झाला होता! लोकांच्या अंगात अक्षरशः वीज सळसळल्यासारखी ताकद आली. हे केवळ एक साधं वाक्य नव्हतं, तर ते संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याच्या छातीवर मारलेली एक भयंकर मोठी लाथ होती! टिळकांनी एका क्षणात संपूर्ण देशाला झोपेतून जागे केले आणि ब्रिटिशांना त्यांची जागा दाखवून दिली. जोपर्यंत या देशात चंद्र आणि सूर्य आहेत, तोपर्यंत लोकमान्य टिळकांची ही डरकाळी प्रत्येक भारतीयाच्या हृदयात जिवंत राहील. याला म्हणतात खरा स्वॅग, आणि असा होता आपल्या या भारताचा अनभिषिक्त सम्राट...