स्टार्टअपचा खरा बॉस!

"आजच्या आधुनिक जगात आपण अनेक मोठ्या कंपन्या आणि स्टार्टअपच्या तरुण मालकांना स्वतःच्या हाताने डिलिव्हरी करताना किंवा अगदी जमिनीवर उतरून काम करताना पाहतो आणि त्यांचे तोंडभरून कौतुक करतो. आजच्या या काळात आपण त्याला 'हस्तल' किंवा 'ग्राउंड लेव्हल वर्क' म्हणतो. पण मित्रांनो, सुमारे दीडशे वर्षांपूर्वी पुण्याच्या रस्त्यांवर आपल्या लोकमान्य टिळकांनी स्वतःच्या हिमतीवर आणि कष्टावर जो एक ऐतिहासिक 'स्टार्टअप' सुरू केला होता, त्याची ही एक अत्यंत रंजक गोष्ट आहे. जेव्हा टिळकांनी आणि त्यांच्या मित्रांनी पुण्यात 'न्यू इंग्लिश स्कूल' आणि 'केसरी' वर्तमानपत्र सुरू केले, तेव्हा त्यांच्याकडे पुरेसा पैसा नव्हता. साधी वर्तमानपत्रे छापून झाल्यावर ती लोकांच्या घराघरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांच्याकडे नोकर किंवा डिलिव्हरी बॉईज ठेवण्यासाठी एक रुपयाही शिल्लक नव्हता. अशा अत्यंत कठीण परिस्थितीत आपले लोकमान्य काय करत असतील? ते स्वतः रात्रीच्या वेळी केसरी वर्तमानपत्राचे प्रचंड जड-जड आणि मोठे बंडल चक्क स्वतःच्या डोक्यावर घ्यायचे आणि पुण्याच्या अंधाऱ्या रस्त्यावरून चालत जाऊन ते छापखान्यात किंवा वितरकांकडे पोहोचवायचे! एका उच्चशिक्षित, बुद्धिमान आणि बी. ए. झालेल्या माणसाने स्वतःच्या डोक्यावरून वर्तमानपत्राचे ओझे वहावे, हे बघून पुण्यातल्या काही जुन्या विचारांच्या लोकांनी त्यांची टिंगलटवाळी करायला सुरुवात केली होती. पण टिळक मात्र आपल्या ध्येयावर ठाम होते. पुढे अनेक वर्षांनी, जेव्हा त्यांचे तरुण अनुयायी त्यांना या कष्टांबद्दल विचारू लागले, तेव्हा टिळकांनी हसून त्यांना एक भयंकर मोठा धडा दिला. ते म्हणाले, 'अरे मित्रांनो, स्वतःच्या देशाच्या आणि विचारांच्या प्रसारासाठी केलेले कोणतेही काम कधीच लहान किंवा हीन दर्जाचे नसते! मला स्वतःला डोकीवरून केसरीचे बंडल वाहून नेण्याचे प्रसंग आले आहेत. दिवसा तसे केले तर लोक विनाकारण थट्टा करतील आणि कामात व्यत्यय आणतील, म्हणून मी रात्रीचा काळोख पाहून ते ओझे स्वतःच्या डोक्यावरून वाहायचो, पण माझे काम मी कधीच थांबवले नाही!' बघा मित्रांनो, याला म्हणतात खरा बॉस! जो स्वतः काम करायला कधीच लाजत नाही, तोच पुढे जाऊन लाखो लोकांचा लाडका नेता बनू शकतो. संकटांवर रडत बसण्यापेक्षा, स्वतःची कंबर कसून कामाला लागण्याचा हा धडा आजच्या प्रत्येक तरुणाने आपल्या डोक्यात पक्का सेव्ह करून ठेवला पाहिजे... "