सतंरजी' वर सुरू झालेलं कोट्यवधींचं साम्राज्य!

"मित्रांनो, आज जर तुम्हाला एखादा नवीन बिझनेस किंवा स्टार्टअप सुरू करायचा असेल, तर आपल्या डोक्यात काय विचार येतो? आपण विचार करतो की आपल्याकडे एक भारी को-वर्किंग स्पेस असायला हवी, हातात सफरचंद ब्रँडचा महागडा लॅपटॉप असायला हवा, आणि बँक खात्यात लाखो रुपयांचे फंडिंग असायला हवे! या सर्व गोष्टींशिवाय आपण कामाला सुरुवातच करू शकत नाही, अशी आपली समजूत असते. पण आज मी तुम्हाला लोकमान्य टिळकांनी सुरू केलेल्या एका अशा ऐतिहासिक स्टार्टअपची गोष्ट सांगणार आहे, जी ऐकून तुमचे डोळे पांढरे होतील! ही गोष्ट आहे जेव्हा टिळकांनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पुण्यात पहिल्यांदा छापखाना सुरू केला आणि केसरी वर्तमानपत्र काढायचे ठरवले. त्या काळी त्यांच्याकडे ना मोठा छापखाना थाटायला पैसे होते, ना बड्या सोयीसुविधा होत्या, आणि बजेट तर अगदीच शून्य होते! एकदा त्यांच्या एका तरुण सहकाऱ्याने त्यांना विचारले, 'लोकमान्य, आपल्याकडे छापखाना सुरू करण्यासाठी पुरेशी साधनसामग्री आणि जागा सुद्धा नाहीये, मग आपण एवढं मोठं काम कसं काय सुरू करणार?' त्यावर लोकमान्यांनी जे उत्तर दिले, ते आजच्या प्रत्येक नवउद्योजकाने आपल्या ऑफिसच्या भिंतीवर सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवण्यासारखे आहे. टिळक अत्यंत आत्मविश्वासाने हसले आणि म्हणाले, 'अरे मित्रा, कामाची सुरुवात करण्यासाठी मोठ्या साधनांची नाही, तर मोठ्या ध्येयाची गरज असते! आम्ही जेव्हा पहिल्यांदा छापखान्याचे काम सुरू केले, तेव्हा आमच्याकडे बसण्यासाठी फक्त एक साधी सतरंजी होती! लिहिलेला मजकूर आणि कागद व्यवस्थित ठेवण्यासाठी आम्ही आमच्या झोपण्याच्या बिछान्याचीच एक गोल वळकटी करून वापरायचो! लिहिण्यासाठी आमच्याकडे फक्त एक बांबूची साधी लेखणी होती, आणि शाई ठेवण्यासाठी एक पैशाची चिनी-मातीची साधी दऊत होती! आम्ही याच मोजक्या साधनांच्या जोरावर इंग्रज सरकारला हादरवून सोडणारा केसरी पेपर सुरू केला!' बापरे! विचार करा मित्रांनो, ज्या माणसाने केवळ एका सतरंजीवर आणि एक पैशाच्या मातीच्या दऊतीवर बसून संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला आव्हान देणारे वृत्तपत्रीय साम्राज्य उभे केले, त्या माणसाची जिद्द किती अफाट असेल! संकटांचे आणि साधनांचे रडगाणे गात बसणाऱ्या लोकांसाठी हा जगातला सर्वात मोठा धडा आहे. जर तुमच्या मनात देशासाठी काहीतरी करण्याची खरी आग असेल, तर एक साधी बांबूची लेखणी सुद्धा तोफेच्या गोळ्यापेक्षा जास्त वेगाने शत्रूच्या छाताडावर वार करू शकते, हेच लोकमान्यांनी सिद्ध करून दाखवले... "