समाधान हेच देशाचे मरण आहे!

मित्रांनो, जर तुम्हाला खूप कडाडून भूक लागली असेल आणि कोणीतरी तुम्हाला फक्त एक कोरडा पावाचा तुकडा दिला, तर तुम्ही समाधानी व्हाल का? तुमची भूक शमेल का? नक्कीच नाही! उलट तुमची भूक आणि तुमचा राग आणखी वाढेल. राजकारणात आणि स्वातंत्र्यलढ्यात नेमका हाच 'अँग्री यंग मॅन' ॲटिट्यूड लोकमान्य टिळकांचा होता. ही गोष्ट आहे जेव्हा ते इंग्लंडहून बोटीने भारतात परत येत होते. बोटीच्या केबिनमध्ये टिळक आणि त्यांचे मित्र मोतीराम वेलेकर यांच्यात देशाच्या भविष्याबद्दल अतिशय सखोल आणि महत्त्वाची चर्चा सुरू होती. त्यावेळी ब्रिटिश सरकार भारतीयांना शांत करण्यासाठी 'सुधारणांचे' काही छोटे छोटे तुकडे, म्हणजे काही किरकोळ आणि नाममात्र अधिकार देण्याच्या तयारीत होते. काही मवाळ आणि जुन्या नेत्यांना वाटत होते की हे जे काही थोडेफार मिळतेय, ते घेऊन आपण गप्प बसावे आणि समाधानी राहावे. पण लोकमान्यांच्या डोक्यात तर संपूर्ण स्वातंत्र्याचीच आग पेटलेली होती! त्यांनी वेलेकर यांना अत्यंत जळजळीत शब्दांत आणि रागाने सांगितले की, 'अरे मित्रांनो, जर आपल्याला खरोखरच आपले पूर्ण स्वराज्य मिळवायचे असेल, तर आपण या इंग्रजांनी फेकलेल्या भिकेच्या तुकड्यांवर कधीच समाधानी होता कामा नये! सभोवती असलेल्या या पारतंत्र्याच्या आणि भयानक परिस्थितीबद्दल आपण कायम 'असंतुष्ट' म्हणजेच 'डिससॅटिस्फाइड' राहिलेच पाहिजे. जोपर्यंत आपण असमाधानी आहोत, जोपर्यंत आपल्या पोटात स्वातंत्र्याची भूक आहे, तोपर्यंतच आपल्यात लढण्याची आणि पुढे जाण्याची आग जिवंत राहील. ज्या दिवशी आपण या छोट्याशा अधिकारांवर खुश होऊन समाधानाचा ढेकर देऊ, त्या दिवशी आपल्या देशाचा आणि आपल्या स्वातंत्र्याच्या चळवळीचा मृत्यू होईल!' बापरे! काय भयंकर आणि थेट विचार होता हा! त्यांना माहित होतं की समाधान हे माणसाला आणि देशाला आळशी आणि गुलाम बनवतं. म्हणून त्यांनी संपूर्ण देशाला 'असंतोषाचा' आणि 'कधीही हार न मानण्याचा' एक भन्नाट मंत्र दिला. ब्रिटिशांना वाटायचं की आपण यांना थोडं काहीतरी दिलं की हे भारतीय लोक गप्प बसतील, पण त्यांना हे माहित नव्हतं की त्यांचा सामना एका अशा भुकेल्या वाघाशी पडला आहे, ज्याला संपूर्ण देशाच्या स्वातंत्र्याशिवाय दुसरे काहीही चालणार नव्हते...