चहाचा एक घोट आणि पुण्यातला भयंकर 'भूकंप'!
Lokmanya Tilak KisseMay 23, 202600:02:18

चहाचा एक घोट आणि पुण्यातला भयंकर 'भूकंप'!

मित्रांनो, जर आज तुम्ही एखाद्या वेगळ्या धर्माच्या मित्रासोबत किंवा परदेशी माणसासोबत हॉटेलमध्ये जाऊन चहा प्यायलात, तर तुम्हाला कोणी घरातून हाकलून देईल का? किंवा तुमच्यावर वाळीत टाकल्याचा शिक्का मारेल का? अजिबात नाही! पण अठराशे नव्वदच्या दशकात पुण्यात एका साध्या चहाच्या कपावरून असा काही भयंकर मोठा भूकंप झाला होता, की ऐकून तुम्ही थक्क व्हाल! ही गोष्ट आहे पुण्याच्या 'पंच हौद मिशन' ची. तिथे एका ख्रिश्चन मिशनरी माणसाने एका कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते आणि लोकमान्य टिळकांसह पुण्यातल्या काही मोठ्या नेत्यांना तिथे बोलावले होते. कार्यक्रम झाल्यावर तिथे सर्वांना चहा आणि बिस्किटे देण्यात आली. टिळकांनी आणि इतरांनी तो चहा शांतपणे प्यायला. पण ही बातमी जेव्हा पुण्यातल्या जुन्या आणि कर्मठ सनातनी ब्राह्मणांना समजली, तेव्हा त्यांनी अक्षरशः आकाश-पाताळ एक केले! ते रागाने ओरडू लागले, 'आमचा धर्म बुडाला! टिळकांनी ख्रिश्चन माणसाच्या हातचा चहा पिऊन भयंकर मोठे पाप केले आहे!' त्या काळातल्या लोकांनी टिळकांवर आणि त्यांच्या मित्रांवर थेट बहिष्कार टाकला. त्यांच्या घरी ब्राह्मण जाईनात, त्यांच्या मुला-मुलींची लग्ने ठरेनात. संपूर्ण पुण्यात प्रचंड मोठी दहशत निर्माण झाली होती. पण ज्या माणसाने संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला आव्हान दिले होते, तो माणूस या जुन्या विचारांच्या लोकांपुढे कसा झुकेल? टिळकांनी अजिबात घाबरून जाऊन माफी मागितली नाही. त्यांनी थेट शंकराचार्यांच्या दरबारात जाऊन अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि लॉजिकल युक्तिवाद केला. त्यांनी जुन्या संस्कृत ग्रंथांचे दाखले देऊन सिद्ध केले की, 'एका साध्या चहाच्या घोटाने आपला महान हिंदू धर्म कधीच भ्रष्ट होऊ शकत नाही! आपला धर्म इतका कमकुवत नाहीये!' टिळकांनी त्या कर्मठ लोकांचा खोटा अहंकार त्यांच्याच कायदे-पुस्तकांनी मोडून काढला. स्वतःच्या समाजातील चुकीच्या आणि बुरसटलेल्या परंपरांविरुद्ध जेव्हा लढायची वेळ आली, तेव्हाही हा माणूस एखाद्या सिंहासारखाच छाती काढून उभा राहिला. समाजाच्या विरोधात जाण्याची ही ताकद खऱ्या अर्थाने 'माईंड ब्लोइंग' होती...
मित्रांनो, जर आज तुम्ही एखाद्या वेगळ्या धर्माच्या मित्रासोबत किंवा परदेशी माणसासोबत हॉटेलमध्ये जाऊन चहा प्यायलात, तर तुम्हाला कोणी घरातून हाकलून देईल का? किंवा तुमच्यावर वाळीत टाकल्याचा शिक्का मारेल का? अजिबात नाही! पण अठराशे नव्वदच्या दशकात पुण्यात एका साध्या चहाच्या कपावरून असा काही भयंकर मोठा भूकंप झाला होता, की ऐकून तुम्ही थक्क व्हाल! ही गोष्ट आहे पुण्याच्या 'पंच हौद मिशन' ची. तिथे एका ख्रिश्चन मिशनरी माणसाने एका कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते आणि लोकमान्य टिळकांसह पुण्यातल्या काही मोठ्या नेत्यांना तिथे बोलावले होते. कार्यक्रम झाल्यावर तिथे सर्वांना चहा आणि बिस्किटे देण्यात आली. टिळकांनी आणि इतरांनी तो चहा शांतपणे प्यायला. पण ही बातमी जेव्हा पुण्यातल्या जुन्या आणि कर्मठ सनातनी ब्राह्मणांना समजली, तेव्हा त्यांनी अक्षरशः आकाश-पाताळ एक केले! ते रागाने ओरडू लागले, 'आमचा धर्म बुडाला! टिळकांनी ख्रिश्चन माणसाच्या हातचा चहा पिऊन भयंकर मोठे पाप केले आहे!' त्या काळातल्या लोकांनी टिळकांवर आणि त्यांच्या मित्रांवर थेट बहिष्कार टाकला. त्यांच्या घरी ब्राह्मण जाईनात, त्यांच्या मुला-मुलींची लग्ने ठरेनात. संपूर्ण पुण्यात प्रचंड मोठी दहशत निर्माण झाली होती. पण ज्या माणसाने संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला आव्हान दिले होते, तो माणूस या जुन्या विचारांच्या लोकांपुढे कसा झुकेल? टिळकांनी अजिबात घाबरून जाऊन माफी मागितली नाही. त्यांनी थेट शंकराचार्यांच्या दरबारात जाऊन अत्यंत अभ्यासपूर्ण आणि लॉजिकल युक्तिवाद केला. त्यांनी जुन्या संस्कृत ग्रंथांचे दाखले देऊन सिद्ध केले की, 'एका साध्या चहाच्या घोटाने आपला महान हिंदू धर्म कधीच भ्रष्ट होऊ शकत नाही! आपला धर्म इतका कमकुवत नाहीये!' टिळकांनी त्या कर्मठ लोकांचा खोटा अहंकार त्यांच्याच कायदे-पुस्तकांनी मोडून काढला. स्वतःच्या समाजातील चुकीच्या आणि बुरसटलेल्या परंपरांविरुद्ध जेव्हा लढायची वेळ आली, तेव्हाही हा माणूस एखाद्या सिंहासारखाच छाती काढून उभा राहिला. समाजाच्या विरोधात जाण्याची ही ताकद खऱ्या अर्थाने 'माईंड ब्लोइंग' होती...

[00:00:00] मित्रा नो, जर आज तुम्ही एका द्या वेगला धर्माचा मित्रा सोबत, कि वा परदेशी मान सा सोबत होटेल मदे जाउन चहा प्याईलात, तर तुम्हाला कोनी घरा तुन हाकलून देलका, कि वा तुम्हा वर वाली टाकलेचा शिक्का मारेलका, आजिबात नहीं पन 1899 चा दशकात, पुन्यात एका साध्या चहा चा कपावरोन, असा कही भयंकर मोठा भुकम्प जाला होता, क्या आईकुन तुम्ही थक कवालून

[00:00:26] ही गोष्टा है पुन्या चा पंचहुद मिशन ची, तिथे एका क्रिष्चन मिशनरी मानसा न, एका कारेक्रमा सा आयोजन केले होते, आणि लोकमान न टेलकान सह, पुन्यातल्या काही मोठ्या नेत्यानना तिथे बोलावले होते कारेक्रम जाले वर तिथे सर्वान्ना चहा आणि बिस्किटे देनेतली, तिलकान न आणि इतरा नी तो चहा शांत पणे पहला

[00:00:48] पण ही बात मी जेहां पुन्यातल्या जुन्या आणि करमठ सनातनी ब्राम्हनानना समझली, तेभा त्याननी अक्षर शहा आकाश पातार एक केले ते रागान उर्डू लगले आमचा धर्म बुडाला तिलकान नी खृष्चन मानसाचा हाथचा चहा प्योन भयंकर मोठे पाप केले है त्या कारातले लोकान नी तिलकान वर आणि तेंचा मित्रान वर थेट बहिशकार टकला तेंचा घडी ब्राम्हन जाईनात तेंचा मुला मुलिनची लगने ठरेनात

[00:01:18] संपुर्ण पुने आत प्रचंड मूठी दहशत निर्मान जाली होती पन जा मानसान संपुर्ण ब्रिटिश सामराज जाला आउहान दिले होते तो मानुस या जुन्या विचारांचा लोकान पुढे कसा जुकेल तेलकाननी आजिबात घाबुरुन जाऊन माफी मागितली नाही तेंनी थेट शंकराचार्यांचा दर्बाराज जाऊन अत्यन्त अभ्यास पूर्ण आणि लौजिकल युक्तिवात केला तेंनी जुन्या संस्कुरुत ग्रंथांचे दाखले देऊन सिध्ध केले

[00:01:46] कि एका साध्या चाहाचा घोटान आपला महान हिंदु धर्म कधीच भ्रष्ट हो शकत नही आपला धर्म इतका कमकूँत नही ये तेलकाननी त्या कर्मट लोकांचा खोटा अहंकार त्यांचाच काईदे पुस्तकाननी मोडुन काडला स्वताहाचा समाजातील चुकीचा आणी बुर्षटलेला परंपरान विरुद्ध जेभा लड़ाईची वेडाली ते भाही हा मानूस एकाद्या सिंहा सार्खाच छाती काडुनु भराईला

[00:02:13] समाजाचा विरुद्ध जानेची ही ताकद खर्या आर्थन माइंड ब्लोईंग होती