"ब्रिटिश पोलिसांचे हुशार आणि चलाख गुप्तहेर पुण्याच्या शनिवार पेठेतल्या एका मोठ्या सभेमध्ये डोळ्यात तेल घालून प्रत्येक हालचालीवर लक्ष ठेवून होते, पण त्यांच्याच डोळ्यांदेखत हजारो लोक स्वातंत्र्याचा एक भयंकर मोठा कट रचत होते आणि त्या गोऱ्या पोलिसांना त्याचा साधा संशयही येत नव्हता! मित्रांनो, शंभर वर्षांपूर्वी आपल्या देशाला इंग्रजांच्या गुलामगिरीतून सोडवण्यासाठी लोकमान्य टिळकांनी लावलेला हा एक अत्यंत 'स्मार्ट' आणि मास्टरस्ट्रोक आयडिया होती. तो काळ असा होता की इंग्रजांनी भारतीय लोकांवर कडक निर्बंध लादले होते. लोकांना एकत्र येऊन राजकीय विषयांवर चर्चा करण्याची साधी परवानगी सुद्धा नव्हती. जर चार लोक एकत्र उभे राहिले, तर पोलीस त्यांना पकडून तुरुंगात डांबायचे. टिळकांना समजले की जोपर्यंत आपण या विखुरलेल्या लोकांना एका सूत्रात बांधत नाही, तोपर्यंत क्रांतीची ठिणगी पेटणार नाही. त्यांनी आपल्या संस्कृतीचा आणि धर्माचा अत्यंत हुशारीने वापर करण्याचे ठरवले. त्यांनी विचार केला की, घराघरांमध्ये होणारा गणपती उत्सव जर आपण थेट रस्त्यांवर आणला, तर इंग्रज सरकारला धार्मिक सण असल्यामुळे त्यावर बंदी घालणे अशक्य होईल! आणि मग अठराशे चौऱ्याण्णव साली पुण्याच्या रस्त्यांवर पहिल्यांदा सार्वजनिक गणपती बसले. हा केवळ देवाचा उत्सव नव्हता, तर हे भारतीय एकतेचे सर्वात मोठे हत्यार होते! सभेच्या ठिकाणी गणपतीच्या आरतीच्या आणि भजनाच्या नावाखाली व्याख्याने सुरू झाली, पोवाड्यांच्या माध्यमातून तरुणांच्या मनात स्वातंत्र्याची आग पेटवली गेली. काही मवाळ नेत्यांनी आणि इंग्रज अधिकाऱ्यांनी असा गैरसमज पसरवला की या उत्सवामुळे हिंदू आणि मुसलमानांमध्ये वाद निर्माण होतील. पण लोकमान्यांनी अत्यंत दूरदृष्टीने सांगितले की, 'हा वाद तात्पुरता आहे आणि येत्या काही वर्षांत लोकांचे सर्व गैरसमज दूर होतील. जर आपण ही एकीची संधी आताच साधली नाही, तर आपल्याला पुढे मोठा पश्चात्ताप करावा लागेल!' आणि त्यांचे हे भाकीत शंभर टक्के खरे ठरले. अवघ्या काही वर्षांतच हिंदू-मुस्लिम बांधव एकत्र येऊन गणेशोत्सवाचा आनंद घेऊ लागले. पुण्याच्या रस्त्यांवरून सुरू झालेला हा गणेशोत्सव संपूर्ण महाराष्ट्रात आणि देशात पसरला. ज्या इंग्रजांना वाटले होते की आपण या भारतीयांना कायमचे गुलामीत ठेवून त्यांच्यात फूट पाडू, त्यांच्याच डोळ्यांसमोर लाखो लोक एकत्र आले. खऱ्या अर्थाने हा जगातील पहिला आणि सर्वात यशस्वी भौतिक सोशल नेटवर्क प्रयोगाचा जन्म होता, ज्याने संपूर्ण देशाला एकत्र आणून स्वातंत्र्याची पहिली मजबूत वीट रचली... "
[00:00:00] प्रिटिश पोलिसांचे हुशार आणी चलाक गुपतहेर पुर्याचा शनिवार पेठेतल्याएका मोठ्या सभे मधे डोल्या तेल घलों प्रत्तेक हाल्चाली वर लक्षठेवन होते पन टैंचाज डोल्यां देखद हजारो लोक स्वातनत्रयाचा एक भयंकर मोठा कर्ट रचत होते आणी त्या गोर्या पोलिसांना त्याचा साधा संशय ही एतनो होता मित्रानों, शंभर वर्षपुर्वी आपल्या देशाला इंग्रजांचा गुलामगिरितुन सोडवने सठी
[00:00:27] लोकमानने ट्रकाननी लावलेला हा एक अत्यांत स्मार्ट आणी मास्टर स्ट्रोक आइडिया होती तो कार असा होता कि इंग्रजांनी भारतिय लोकानवर कडक निर्वंदलादले होते लोकानना एकत्र यहुन राजकिय विश्यानवर चर्चा करनेची साधी परवानगी सुधान होती जर चार लोक एकत्र उभे रहिले तर पोलीस त्यानना पकड़ोन तुरूंगाट डामबाईचे तिर्कानना समझले कि जो परेंता आपन या विखुरलेले लोकानना एका सुत्राद बांधत नही
[00:00:55] तो परेंता क्रांतीची ठेनगी पेटनार नही त्याननी आपले संस्कुरूतीचा आणि धर्माचा अत्यानत हुशारीने वापर करनेचे ठरवले त्याननी विचार केला कि घरा घरान मदे होनारा गणपती उच्छव जर आपन ठेट रस्त्यानवर आणला तर इंग्रत सरकारला धार्मीक सर्ण असले मुडे त्यावर बंदी घालने अशक्य होईल आणि मग 1844 साली पुल्याचा रस्त्यानवर पहिल्यांदा सार्वजनी गणपती बसले
[00:01:23] हाकेवर देवाचा उच्छवन होता तर हे भारतिय एकतेचे सर्वात मोठे हत्यार होते सबेचा ठिकानी गणपतीचा आर्तीचा आणि भजनाचा नावा खाली व्याख्याने सुरूज हली पोवाडयांचा माध्यमातून तरुणांचा मनात स्वातंत्रेची आग पेटवली गिली काही मवाल नेत्यानी आणि इंग्रज अधिकार्यानी असा गईर समज पसरवला कि या उच्छवा मुडे हिंदू आणि मुसल्मानान मधे वाद निर्मान होतील
[00:01:51] पन लोकमान्यानी अत्यांत दूर दुर्ष्टीने सांगितले कि हा वाद तात्पूर्ता आहे आणि ये त्या काही वर्षात लोकांचे सर्व गैर समज दूर होतील जर आपन ही एकीची संधी आत्तात सादली नहीं तर आपलेला पुडे मोठा पश्चात ताप करावा लागेल आणि त्यान्चे हे भाकीत शंभर टक्के खरे ठरले आउग्या काही वर्षात अच हिंदू मुसलिम बांधव एकत्र यवन गणे शोट्सवाचा आनंद घेव लागले
[00:02:19] पुडेयाचा रस्त्यानोरून सुरूजालेला हा गणे शोट्सव संपूर्ण महाराष्ट्रात आणि देशात पसरला जा इंग्रजानना वाटले होते कि आपन या भारतियानना कायमचे गुलामी ठेऊन तैंचात फूट पड़ू तैंचास डोडैन समोर लाखो लोक एकत्राले खर्या अर्थाने हा जगातिल पहिला आणि सर्वात यशस्वी भावतिक सोशल नेटवर्क प्रयोगाचा जन्म होता
[00:02:44] जाने संपूर्ण देशाला एकत्रानों स्वातंत्रेची पहिली मजबूत वीट रचली
