फोड जाळणारं 'आसिड' आणि पोलादी छातीचा माणूस!

मित्रांनो, जर तुम्हाला दवाखान्यात छोटीशी सुई जरी टोचली, किंवा मुंगी जरी चावली, तरी आपण केवढा आरडाओरडा करतो! इंजेक्शन घेताना तर चांगल्या चांगल्या धिप्पाड माणसांची सुद्धा भंबेरी उडते. पण आज मी तुम्हाला लोकमान्य टिळकांच्या आयुष्यातला असा एक प्रसंग सांगणार आहे, जो ऐकून तुमची छाती आश्चर्याने आणि आदराने थक्क होईल. एकोणीसशे चौदा सालची ही गोष्ट आहे. डॉ. बाळकृष्ण शिवराम मुंजे आणि दादासाहेब खापर्डे हे दोन मोठे नेते टिळकांना भेटण्यासाठी पुण्यात त्यांच्या वाड्यात आले होते. रात्रीची वेळ होती आणि गप्पागोष्टी सुरू होत्या. त्यावेळी टिळकांना मधुमेहाचा, म्हणजेच डायबिटीसचा भयंकर त्रास होता. या आजारामुळे त्यांच्या डोक्यावर अत्यंत वेदनादायक असे मोठे फोड वारंवार येत असत. आता यावर त्या काळात उपाय काय होता? तर ते फोड एका भयंकर जहाल अशा 'आसिड' ने चक्क जाळून टाकणे! विचार करा, जिवंत आणि नाजूक कातडीवर आसिड टाकल्यावर काय भयंकर वेदना होत असतील? जेव्हा डॉ. मुंजे तिथे बसले होते, तेव्हा त्यांनी स्वतः पाहिलं की टिळक आपल्या डोक्यावरच्या त्या भयंकर फोडांवर स्वतःच्या हाताने ते जहाल आसिड लावून ते जाळून टाकत होते. ते दृश्य पाहून डॉक्टर मुंजे यांच्याच काळजाचा ठोका चुकला. ते स्वतः एक डॉक्टर असूनही त्यांना ते बघवेना. त्यांनी अत्यंत कळवळून टिळकांना विचारले, 'अहो लोकमान्य, या आसिडने तर भयंकर आणि असह्य अशा वेदना होतात. तुमची कातडी अक्षरशः जळतेय. तुम्ही हा एवढा भयंकर त्रास कसा काय सहन करू शकता?' यावर टिळकांच्या चेहऱ्यावर वेदनेचा साधा एक लवलेशही नव्हता, ना त्यांच्या कपाळावर आठी होती. त्यांनी अत्यंत शांतपणे आणि एका स्थितप्रज्ञ योग्यासारखं उत्तर दिलं. ते म्हणाले, 'डॉक्टर, एकदा का आपण ठरवलं की ही गोष्ट आपल्या उपचारासाठी आवश्यक आहे आणि ती आपल्याला करायचीच आहे, मग ती कितीही वेदनादायी असली तरी ती मुकाट्याने सहन केलीच पाहिजे! त्यात रडत बसण्यात काय अर्थ आहे?' मित्रांनो, याला म्हणतात खऱ्या अर्थाने पोलादी छातीचा माणूस! ज्या माणसाने स्वतःच्या शरीरावरचे फोड आसिडने जाळताना कधी साधा 'आह' शब्द काढला नाही, तो माणूस इंग्रजांच्या लाठ्या-काठ्यांना आणि त्यांच्या भयंकर तुरुंगवासाला कसा घाबरेल? शरीरापेक्षा मनाची ताकद आणि विलपॉवर किती प्रचंड असू शकते, याचा हा जगातला सर्वात मोठा धडा लोकमान्यांनी आपल्याला दिला आहे. म्हणूनच ते ब्रिटिशांसाठी एक न हरवता येणारं मोठं वादळ होते...