लहान मुलांचा खाऊ आणि 'टिळक डिफेन्स फंड'!

जेव्हा एखादा मोठा आणि प्रसिद्ध नेता संकटात सापडतो किंवा त्याच्यावर खटला भरला जातो, तेव्हा त्याचे मोठे आणि श्रीमंत मित्र, करोडपती उद्योगपती त्याला वाचवण्यासाठी पैशांची मोठी मदत करतात. हे आपण अनेकदा बातम्यांमध्ये बघतो. पण लोकमान्य टिळकांची 'क्रेझ' आणि त्यांचा 'स्वॅग' इतका भयंकर होता की, त्यांना वाचवण्यासाठी चक्क लहान लहान शाळकरी मुलांनी सुद्धा आपला खाऊचा आणि खिशातला पैसा जमा केला होता! ही अतिशय भावुक आणि प्रेरणादायी गोष्ट आहे अठराशे सत्त्याण्णव सालची. जेव्हा ब्रिटिश सरकारने टिळकांच्या वाढत्या लोकप्रियतेला आणि त्यांच्या प्रखर लेखणीला घाबरून त्यांच्यावर राजद्रोहाचा अत्यंत भयंकर खटला दाखल केला होता. संपूर्ण हिंदुस्थान या बातमीने हादरून गेला होता. टिळकांना वाचवण्यासाठी आणि कोर्टात परदेशी मोठा वकील देण्यासाठी मुंबई आणि पुण्यात 'टिळक डिफेन्स फंड' सुरू करण्यात आला होता. त्यावेळी परशुराम धारपुरे नावाचा एक अवघ्या दहा-बारा वर्षांचा लहान मुलगा शाळेत शिकत होता. जेव्हा या मुलांना समजले की आपल्या लाडक्या 'टिळक महाराजांना' इंग्रज सरकारने खोट्या गुन्ह्यात पकडले आहे, तेव्हा त्या चिमुकल्या मुलांच्या डोळ्यांतही रागाने आणि दुःखाने पाणी आले. त्यांनी काय केले असेल? त्या लहान मुलांनी स्वतःच्या खिशातले खाऊचे, पेढे आणि गोळ्या खाण्यासाठी जमवलेले पैसे, जेमतेम काही आणे आणि दिडक्या गोळा केल्या. त्यांनी मित्रांसोबत मिळून एक मोठी रक्कम तयार केली आणि ती अत्यंत अभिमानाने आणि प्रेमाने 'टिळक डिफेन्स फंडाकडे' पाठवून दिली! विचार करा मित्रांनो, ज्या वयात मुलांना फक्त खेळाची आणि खाऊची चिंता असते, त्या वयातील मुलांच्या मनात या एका माणसाने देशभक्तीचे इतके भयंकर मोठे बीज रोवले होते. जेव्हा टिळकांना ही गोष्ट समजली, तेव्हा त्या पोलादी छातीच्या माणसाचेही डोळे नक्कीच पाणावले असतील. ब्रिटिशांच्या मोठ्या तोफा आणि बंदुका सुद्धा टिळकांना कधीच हरवू शकल्या नाहीत, कारण टिळकांचे रक्षण करण्यासाठी या देशातली लहान मुले सुद्धा आपली छाती पुढे करून ढाल बनून उभी होती! अशी अफाट आणि निस्सीम लोकप्रियता जगातल्या कोणत्याही पैशाने कधीच विकत घेता येत नाही...