लंडनमध्ये झळकला 'पुणेरी' स्वॅग!

"मित्रांनो, आजकाल आपण बघतो की जेव्हा आपले लोक परदेशात जातात, तेव्हा ते लगेच तिथल्या लोकांसारखे दिसावेत म्हणून महागडे सूट, बूट आणि टाय घालतात. त्यांना आपली भारतीय संस्कृती किंवा आपले साधे कपडे घालण्याची कधीकधी लाज वाटते. पण शंभर वर्षांपूर्वी जेव्हा आपले लोकमान्य टिळक पहिल्यांदाच इंग्लंडला निघाले होते, तेव्हा त्यांच्या एका डायलॉगने लंडनच्या गोऱ्या साहेबांनाही घाम फोडला होता! ही गोष्ट आहे जेव्हा टिळक लंडनच्या प्रवासाची तयारी करत होते. त्यांना भेटण्यासाठी त्यांचे एक मोठे वकील मित्र साताऱ्याहून आले होते. त्यांनी टिळकांना बघितलं आणि अत्यंत काळजीने विचारलं, 'अहो लोकमान्य, तुम्ही आता चक्क विलायतेला म्हणजे लंडनला चालला आहात. तिथे एवढी भयंकर थंडी असते आणि तिथले लोक एकदम स्टायलिश राहतात. मग तुम्ही तिथे गेल्यावर कोणता पोषाख करणार? तुम्ही सूट आणि हॅट घालणार का?' या प्रश्नावर टिळक अजिबात डगमगले नाहीत. त्यांनी आपला नेहमीचा करारी आणि रुबाबदार चेहरा केला आणि अत्यंत अभिमानाने उत्तर दिलं! ते म्हणाले, 'अरे बाबांनो, यात एवढं विचार करण्यासारखं काय आहे? देश तसा वेष हे मलाही माहीत आहे. पण माझा वेष हा 'स्वदेशी'च असणार! मी माझ्या अंगावरचा लांब कोट आणि डोक्यावरची माझी ती तांबडी पुणेरी पगडी कधीच काढणार नाही! जर मी तिथे जाऊन युरोपियन लोकांसारखे कपडे घातले, तर ते लोक माझ्या विचारांकडे किंवा माझ्या लढ्याकडे लक्ष देण्याऐवजी, फक्त मी कपडे कसे घातले आहेत, हेच बघत बसतील. मला त्यांच्या फॅशन शोमध्ये भाग घ्यायचा नाहीये, मला तिथे माझ्या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी भांडायचं आहे! जोपर्यंत मी माझी मूळ ओळख आणि माझा स्वाभिमान जिवंत ठेवेन, तोपर्यंतच ते मला घाबरतील!' मित्रांनो, काय भयंकर मोठा आत्मविश्वास होता हा! त्यांनी भर लंडनच्या रस्त्यांवर आणि तिथल्या मोठ्या कोर्टात सुद्धा आपली ती लाल रंगाची पुणेरी पगडी आणि धोतर कधीच सोडलं नाही. त्यांनी गोऱ्या साहेबांना हे दाखवून दिलं की आमची भारतीय संस्कृती तुमच्या सूट-बूट पेक्षा कितीतरी पटीने श्रेष्ठ आणि रुबाबदार आहे. खरा 'स्वॅग' तोच असतो जो स्वतःच्या मातीचा कधीच विसर पडू देत नाही... "