लंडनच्या कोर्टात इंग्रजांचाच 'गेम'!

"जर तुमचा सर्वात मोठा शत्रू अत्यंत शक्तिशाली असेल आणि तुम्ही त्याच्याच देशात जाऊन त्याच्यावर केस ठोकली, तर लोक तुम्हाला काय म्हणतील? लोक म्हणतील हा माणूस नक्कीच वेडा झालाय! आणि तेही पहिल्या महायुद्धाच्या भयंकर काळात! पण मित्रांनो, लोकमान्य टिळकांनी लंडनमध्ये जाऊन व्हॅलेंटाईन चिरोल नावाच्या इंग्रज पत्रकारावर जी केस ठोकली होती, त्यामागे टिळकांचा असा एक भयंकर आणि 'खतरनाक' मास्टरप्लॅन होता, जो ऐकून तुम्ही खऱ्या अर्थाने त्यांचे फॅन व्हाल! चिरोलने आपल्या पुस्तकात टिळकांना 'भारतीय असंतोषाचा जनक' म्हटलं होतं आणि त्यांच्यावर अत्यंत खालच्या पातळीवर जाऊन खोटे आरोप केले होते. आता साध्या माणसाने भारतातच एखाद्या कोर्टात केस केली असती. पण टिळक अत्यंत 'सुपर-स्मार्ट' होते! त्यांनी मुद्दाम लंडनच्या हायकोर्टात केस दाखल केली. त्यांच्या एका मित्राने त्यांना विचारलं, 'अहो लोकमान्य, सध्या महायुद्ध सुरू आहे. अशा वेळी इंग्रजांचे जज तुम्हाला कसा काय न्याय देतील? तुम्ही ही केस आताच का केलीत?' तेव्हा टिळकांनी अत्यंत खट्याळपणे हसून जो खुलासा केला, तो एखाद्या सस्पेन्स थ्रिलर सिनेमापेक्षाही भारी होता! टिळक म्हणाले, 'अरे मित्रांनो, मलाही माहीत आहे की लंडनचे जज मला न्याय देणार नाहीत! पण माझा खरा उद्देश न्याय मिळवण्याचा नाहीच आहे. मी ही केस मुद्दाम महायुद्धाच्या काळात केली आहे, कारण याच काळात इंग्रजांना आपल्या भारतीय सैनिकांची आणि पैशांची सर्वात जास्त गरज आहे. चिरोलने जे काही लिहिलंय, ते सगळं इथल्या ब्रिटिश सरकारनेच त्याला पुरवलं आहे. आता लंडनच्या कोर्टात जेव्हा केस चालेल, तेव्हा या ब्रिटिश सरकारला चिरोलला वाचवण्यासाठी उघडपणे कोर्टात यावं लागेल. आणि तेव्हा संपूर्ण जगाला आणि भारतीयांना हे दिसेल की हे ब्रिटिश लोक आतून किती दुटप्पी आणि नीच आहेत! त्यांचं हे काळं रूप जगासमोर उघड करण्यासाठीच मी ही केस लंडनमध्ये नेली आहे!' मित्रांनो, याला म्हणतात शत्रूच्याच जाळ्यात त्याला अडकवणं! स्वतः केस हरले तरी चालतील, पण ब्रिटिशांचा खरा चेहरा जगासमोर उघडा पाडण्याची त्यांची ही राजकीय चाल म्हणजे खऱ्या अर्थाने 'नेक्स्ट लेव्हल पॉलिटिक्स' होतं... "