केसरीचा अग्रलेख आणि 'जळणारी' लेखणी!

तुम्ही कधी वर्तमानपत्रातले लेख वाचले आहेत का? आजकालचे अनेक लेखक अत्यंत सुंदर, अलंकारिक आणि जड-जड शब्द वापरून लेख लिहितात, जे वाचायला तर खूप छान वाटतात, पण ते वाचून आपल्या अंगात अजिबात रक्त सळसळत नाही! पण जेव्हा लोकमान्य टिळक 'केसरी' या त्यांच्या स्वतःच्या वर्तमानपत्रात एखादा अग्रलेख लिहायचे, तेव्हा तो लेख वाचून लोकांच्या डोक्यात अक्षरशः स्वातंत्र्याची आग पेटायची आणि इंग्रज अधिकाऱ्यांच्या पायाखालची जमीन सरकायची! त्यांचे शब्द एखाद्या धारदार तलवारीसारखे किंवा बंदुकीच्या गोळीसारखे थेट काळजात घुसायचे. एकदा प्रसिद्ध लेखिका आणि समाजसुधारक काशीबाई कानिटकर यांनी टिळकांना याच विषयावर एक अतिशय मार्मिक प्रश्न विचारला. त्या म्हणाल्या, 'अहो लोकमान्य, तुम्ही इतके मोठे संस्कृतचे आणि गणिताचे गाढे विद्वान आहात, तरीही तुमचे केसरीतील लेख इतके साधे, थेट आणि कधीकधी अत्यंत कडक किंवा रांगड्या भाषेत का असतात? तुम्ही तुमच्या भाषेच्या सौंदर्याकडे किंवा व्याकरणाकडे थोडं लक्ष का देत नाही?' यावर टिळकांनी अत्यंत गंभीर चेहऱ्याने जे उत्तर दिलं, ते एका खऱ्या 'योद्ध्याला' शोभेल असंच होतं. टिळक म्हणाले, 'ताई, मी इथे काही साहित्याचे किंवा भाषेचे प्रदर्शन मांडायला बसलो नाहीये! माझा देश पारतंत्र्यात खितपत पडला आहे आणि माझ्या जनतेवर भयंकर अन्याय होतोय. जेव्हा मी केसरीचा अग्रलेख लिहायला बसतो, तेव्हा माझ्या अंतःकरणात रागाचा आणि संतापाचा एक भयंकर मोठा ज्वालामुखी उसळलेला असतो! मी खरोखरच तो राग आणि तो आवेश माझ्या अंगात अनुभवत असतो. आणि माझ्या काळजातली ती आग, ती स्वातंत्र्याची तळमळ माझ्या सामान्य आणि गरीब जनतेला अगदी त्यांच्या सोप्या आणि रांगड्या भाषेत समजली पाहिजे, हाच माझा एकमेव उद्देश असतो. शब्दांना सजवण्याच्या नादात जर माझा रागच लोकांपर्यंत पोहोचला नाही, तर त्या सुंदर भाषेचा मी काय करू?' मित्रांनो, याला म्हणतात खऱ्या देशभक्ताची 'पॅशन'! स्वतःच्या लेखणीला त्यांनी केवळ मनोरंजनाचे साधन न बनवता, संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला हादरवून सोडणारी एक जिवंत तोफ बनवली होती, म्हणूनच ते खऱ्या अर्थाने 'लोकमान्य' होते...