जेव्हा तरुणांनी स्वतःच्या खांद्यावरून ओढला 'त्यांचा' रथ!

आजच्या काळात तुम्ही अनेक राजकीय पुढाऱ्यांच्या भव्य मिरवणुका पाहिल्या असतील. करोडो रुपयांच्या लग्झरी गाड्या, आजूबाजूला बंदुका घेतलेले शेकडो सिक्युरिटी गार्ड्स, आणि पैसे देऊन बोलावलेली गर्दी जी त्यांच्या नावाच्या घोषणा देत असते. हा सगळा खोटा आणि पैशाचा दिखावा असतो. पण मित्रांनो, जेव्हा लोकांचं एखाद्या नेत्यावर निस्सीम आणि खरं प्रेम असतं, तेव्हा काय चमत्कार घडतो, हे ऐकून तुमच्या अंगावर नक्कीच काटा येईल! ही गोष्ट आहे बेळगाव आणि नागपूरच्या प्रवासातील. लोकमान्य टिळकांचा त्यावेळी संपूर्ण हिंदुस्थानावर असा काही दबदबा होता की इंग्रज सरकारला त्यांच्या नावाचीच दहशत वाटायची. एकदा टिळक नागपूरच्या रेल्वे स्टेशनवर उतरले. त्यांना पाहण्यासाठी अक्षरशः वीस ते पंचवीस हजार लोकांचा प्रचंड जनसागर तिथे उसळला होता. स्टेशनबाहेर टिळकांना घेऊन जाण्यासाठी एक अतिशय सुंदर सजवलेली आणि दोन घोड्यांची एक मोठी बग्गी उभी होती. टिळक त्या बग्गीत जाऊन बसले. पण पुढच्याच सेकंदाला तिथे उपस्थित असलेल्या हजारो तरुण कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांनी, उच्चशिक्षित डॉक्टरांनी आणि वकिलांनी त्या बग्गीला गराडा घातला. त्यांनी अत्यंत आदराने पण हट्टाने गाडीवानाला खाली उतरायला लावलं आणि त्या गाडीला जुंपलेले दोन्ही घोडे चक्क सोडून दिले! होय, त्यांनी जनावरांना बाजूला काढलं आणि त्या उच्चशिक्षित तरुणांनी त्या जड बग्गीचे दांडे स्वतःच्या मजबूत खांद्यावर घेतले! हे बघून टिळक अत्यंत भावुक झाले. ते हात जोडून वारंवार त्या तरुणांना विनंती करत होते, 'अरे माझ्या पोरांनो, हे काय करताय? मला हे अजिबात मान्य नाही! मी एक साधा माणूस आहे. तुम्ही जनावरांचं काम का करताय? मला खाली उतरू द्या!' पण त्या तरुणांच्या डोळ्यांत एक वेगळीच आग आणि भक्ती होती. ते मोठ्या अभिमानाने ओरडून म्हणाले, 'लोकमान्य! तुम्ही आमच्या देशाच्या स्वातंत्र्याचं एवढं मोठं ओझं स्वतःच्या खांद्यावर वाहत आहात, तर आम्ही तुमचा रथ दोन पावलं आमच्या खांद्यावरून ओढू शकत नाही का? हे आमचं काम नाही, तर ही आमची देशसेवा आहे!' आणि मग 'लोकमान्य टिळक विजय असो' आणि 'वंदे मातरम' च्या प्रचंड आणि गगनभेदी घोषणांनी तो संपूर्ण परिसर दुमदुमून गेला. बाजूला उभे असलेले ब्रिटिश पोलीस अधिकारी हे दृश्य बघून अक्षरशः थरथर कापत होते. त्यांना समजलं होतं की, जो माणूस लोकांच्या मनावर असा राज्याभिषेक करून बसलाय, त्याला जगातलं कोणतंच सरकार किंवा तुरुंग कधीच हरवू शकत नाही! सत्ता आणि पैशाने लोक विकत घेता येतात, पण असा 'देवदूत' होण्यासाठी आयुष्यभर देशासाठी जळावं लागतं, हेच टिळकांनी सिद्ध केलं...