स्वराज्य मिळाल्यावर मी काय करेन?
Lokmanya Tilak KisseApril 27, 202600:02:31

स्वराज्य मिळाल्यावर मी काय करेन?

मित्रांनो, आजच्या काळात आपण बघतो की राजकारणातला साधा नगरसेवक किंवा आमदार सुद्धा सत्तेसाठी आणि खुर्चीसाठी काहीही करायला तयार असतो. एकदा का सत्ता मिळाली की त्यांना करोडो रुपये, लाल दिव्याची गाडी आणि प्रचंड मोठा अहंकार पाहिजे असतो. पण जो माणूस या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी अक्षरशः स्वतःच्या घराची आणि आयुष्याची होळी करत होता, त्या लोकमान्य टिळकांच्या मनात भविष्याबद्दल काय विचार होते, हे ऐकून तुम्ही खरोखरच त्यांच्या पायावर नतमस्तक व्हाल! एकदा एका अतिशय जवळच्या मित्राने आणि पत्रकाराने टिळकांना एक अत्यंत रंजक प्रश्न विचारला. तो म्हणाला, 'अहो लोकमान्य, तुम्ही रात्रंदिवस या देशासाठी इतके भयंकर कष्ट करत आहात, मंडालेच्या तुरुंगात सडत आहात. उद्या जेव्हा खरंच ब्रिटिशांना या देशातून हाकलून दिलं जाईल आणि आपल्याला संपूर्ण स्वराज्य मिळेल, तेव्हा तुम्ही स्वतःसाठी कोणतं मोठं पद घ्याल? तुम्ही या स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान होणार की राष्ट्रपती?' हा प्रश्न ऐकून लोकमान्य टिळक खळखळून हसले. त्यांच्या चेहऱ्यावर सत्तेचा साधा मोह सुद्धा नव्हता. त्यांनी अत्यंत प्रामाणिकपणे आणि शांत आवाजात उत्तर दिलं. ते म्हणाले, 'अरे मित्रा, राजकारण करणं किंवा सत्तेच्या खुर्चीवर बसणं हा माझा मूळ पिंडच नाहीये! माझ्या देशावर अन्याय होत होता, माझा देश अंधारात होता, म्हणून मला नाईलाजाने या राजकारणाच्या चिखलात उतरावे लागले. ज्या दिवशी या देशाला स्वातंत्र्य मिळेल आणि आपलं स्वराज्य स्थापन होईल, त्या दिवशी माझं काम संपेल! मी ही सगळी सत्ता आणि राजकारण या तरुण पिढीच्या हातात सोपवून देईन. आणि मी अत्यंत आनंदाने पुन्हा एकदा माझ्या फर्ग्युसन कॉलेजमध्ये जाईन, हातात खडू घेईन आणि कॉलेजच्या मुलांना गणिताचे अवघड नियम शिकवेन! किंवा माझ्या लायब्ररीत शांतपणे बसून वेदांवर आणि खगोलशास्त्रावर नवीन पुस्तके लिहीन!' मित्रांनो, काय महान विचार आहेत हे! याला म्हणतात खरा आणि निष्काम 'कर्मयोगी'. ज्या माणसाने देशासाठी सर्वस्व पणाला लावले, पण स्वतःसाठी साध्या एका खुर्चीचीही अपेक्षा ठेवली नाही, तोच माणूस खऱ्या अर्थाने या देशाचा अनभिषिक्त सम्राट आणि 'लोकमान्य' होऊ शकतो. अशी निस्वार्थी माणसं जगात पुन्हा होणे नाही...
मित्रांनो, आजच्या काळात आपण बघतो की राजकारणातला साधा नगरसेवक किंवा आमदार सुद्धा सत्तेसाठी आणि खुर्चीसाठी काहीही करायला तयार असतो. एकदा का सत्ता मिळाली की त्यांना करोडो रुपये, लाल दिव्याची गाडी आणि प्रचंड मोठा अहंकार पाहिजे असतो. पण जो माणूस या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी अक्षरशः स्वतःच्या घराची आणि आयुष्याची होळी करत होता, त्या लोकमान्य टिळकांच्या मनात भविष्याबद्दल काय विचार होते, हे ऐकून तुम्ही खरोखरच त्यांच्या पायावर नतमस्तक व्हाल! एकदा एका अतिशय जवळच्या मित्राने आणि पत्रकाराने टिळकांना एक अत्यंत रंजक प्रश्न विचारला. तो म्हणाला, 'अहो लोकमान्य, तुम्ही रात्रंदिवस या देशासाठी इतके भयंकर कष्ट करत आहात, मंडालेच्या तुरुंगात सडत आहात. उद्या जेव्हा खरंच ब्रिटिशांना या देशातून हाकलून दिलं जाईल आणि आपल्याला संपूर्ण स्वराज्य मिळेल, तेव्हा तुम्ही स्वतःसाठी कोणतं मोठं पद घ्याल? तुम्ही या स्वतंत्र भारताचे पहिले पंतप्रधान होणार की राष्ट्रपती?' हा प्रश्न ऐकून लोकमान्य टिळक खळखळून हसले. त्यांच्या चेहऱ्यावर सत्तेचा साधा मोह सुद्धा नव्हता. त्यांनी अत्यंत प्रामाणिकपणे आणि शांत आवाजात उत्तर दिलं. ते म्हणाले, 'अरे मित्रा, राजकारण करणं किंवा सत्तेच्या खुर्चीवर बसणं हा माझा मूळ पिंडच नाहीये! माझ्या देशावर अन्याय होत होता, माझा देश अंधारात होता, म्हणून मला नाईलाजाने या राजकारणाच्या चिखलात उतरावे लागले. ज्या दिवशी या देशाला स्वातंत्र्य मिळेल आणि आपलं स्वराज्य स्थापन होईल, त्या दिवशी माझं काम संपेल! मी ही सगळी सत्ता आणि राजकारण या तरुण पिढीच्या हातात सोपवून देईन. आणि मी अत्यंत आनंदाने पुन्हा एकदा माझ्या फर्ग्युसन कॉलेजमध्ये जाईन, हातात खडू घेईन आणि कॉलेजच्या मुलांना गणिताचे अवघड नियम शिकवेन! किंवा माझ्या लायब्ररीत शांतपणे बसून वेदांवर आणि खगोलशास्त्रावर नवीन पुस्तके लिहीन!' मित्रांनो, काय महान विचार आहेत हे! याला म्हणतात खरा आणि निष्काम 'कर्मयोगी'. ज्या माणसाने देशासाठी सर्वस्व पणाला लावले, पण स्वतःसाठी साध्या एका खुर्चीचीही अपेक्षा ठेवली नाही, तोच माणूस खऱ्या अर्थाने या देशाचा अनभिषिक्त सम्राट आणि 'लोकमान्य' होऊ शकतो. अशी निस्वार्थी माणसं जगात पुन्हा होणे नाही...

[00:00:00] मित्रान्नो, आच्या काहत अपन बक्तो, कि राजकारनातला साधा नगर सेवक, किवा आमदार्सुधा, सत्ते साठी आणि खुर्ची साठी, काही ही करयला तयार अस्तो एकदा का सत्ता मिलाली, कि तेनना करोडो रुपे, लाल दिवयाची गाडी, आणि प्रचंड मोठा अहंकार पाहिज्यास्तो पन जो मानूस या देशाचा स्वातंत्रय साठी, अक्षर्शाह स्वताहाचा घराची, आणि आयुष्याची होडी करत होता

[00:00:25] त्या लोकमान्य टिड़कांचा मनाद भविश्या बद्दल काई विचार होते, है आइकून तुम्ही खरो-खरस त्यांचा पायावर नतमस्तक वाल एकदा एका आतिशाई जवलचा मित्रान आणि पत्रकारान टिड़कांचा एक अत्यंत रंजक प्रश्न विचारला तो मनाला, अहो लोकमान्य तुम्ही रातरन दिवस या देशा साथी इतके भयंकर कष्ट करता हाथ, मंडालेचा तुरूंगा चडता हाथ

[00:00:50] उध्या जेवा खरस ब्रेटिशानना या देशा तुन हाकलून दिलजाईल, आने आपल्याला संपूर्ण स्वराज्य मिलेल तेवा तुम्ही स्वताहा साथी कोंटमोठ पद ग्याल? तुम्ही या स्वतंतर भारताचे पहिले पंतप्रधान होनार की राष्ट्रपती?

[00:01:05] हा प्रश्णा एकुन लोकमानने टिलग खळखरून हसले, तैंचा चेहर्यावर सत्तेचा साधा मोह सुध्धान होता, तैंनी अत्यनत प्रामानिक पणे आणी शानता आवाजात उत्तर दिला, ते मनाले, अरे मित्रा, राजकारन करन किवा सत्तेचा खुर्चिवर बसन, हा

[00:01:24] माजा मूल पिंडच नाई है, माजा देशावर अन्याय होत होता, माजा देश अंधारत होता, महरुन माला नाईलाजान या राजकारनाचा चिखलात उत्रावे लागले, जा दिवशी या देशाला स्वातंत्र मिलेल, आणि आपला स्वराज्यस थापन होईल, तैंदिव�

[00:01:54] खडू घेन, आणि कॉलेजचा मुलाना गणिताचे अउघड नियम शिक्वेन, किवा माजा लाइब्ररीत शांतपने बसून, वेदान वर आणि खगोल शास्त्रा वर नवीन पुस्तकली हिन, मित्राननो काय महान विचार आहे थे, याला मंटात, खरा आणि निशकाम कर्म

[00:02:12] जा मार्चान देशा साथी सर्वस्व पनाला लावले, पन स्वताह साथी साध्याय का खुर्ची ची ही अपेक्षा ठेवली नाई, तोच मानूस खर्या आर्थान या देशाचा अनभिशिक्त समराट आणि लोकमान्ये होव शक्तों, अशी निश्वार्थी मानस जगात प� जा मार्चान देवली नाउन देवली नाईवली शेवली नाईवली नाईवली नाईब।