"तुम्ही कधी एखाद्या महाभयंकर हिंस्र प्राण्याची डरकाळी ऐकून जंगलातील शत्रूला स्वतःचे प्राण वाचवण्यासाठी सैरावैरा पळताना पाहिले आहे का? किंवा जंगलात सिंहाचा वावर सुरू झाल्यावर इतर सर्व पाळीव प्राण्यांची कशी भयंकर तारांबळ उडते, हे तुम्ही कधी टीव्हीवर पाहिले आहे का? मित्रांनो, शंभर वर्षांपूर्वी पुण्याच्या रस्त्यांवर जेव्हा 'केसरी' या वर्तमानपत्राचा जन्म झाला, तेव्हा त्याची दहशत इंग्रज अधिकाऱ्यांमध्ये नेमकी अशीच होती! ही गोष्ट आहे जेव्हा टिळकांनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी स्वतःचे वर्तमानपत्र सुरू करायचे ठरवले होते. त्यांचे काही मऊ आणि मवाळ विचारसरणीचे मित्र त्यांना समजावत होते की, 'बाळवंतराव, आपल्या वृत्तपत्राला एखादे साधे, शांत आणि धार्मिक नाव देऊयात. ज्यामुळे इंग्रज सरकार आपल्यावर कधीच शंका घेणार नाही आणि आपले काम सुरक्षितपणे चालू राहील.' पण टिळकांचा बाणा मुळातच क्रांतीचा आणि निडरतेचा होता! त्यांनी अत्यंत खणखणीत आवाजात सांगितले, 'नाही! जर आपण आपल्या देशाला जागे करायला निघालो आहोत, तर आपले नाव सुद्धा तसेच कडक आणि शत्रूच्या मनात दहशत निर्माण करणारे हवे! माझ्या वर्तमानपत्राचे नाव असेल केसरी!' संस्कृतमध्ये केसरी या शब्दाचा अर्थ होतो सिंह! टिळकांना केसरीच्या माध्यमातून तशीच एक मोठी डरकाळी फोडायची होती. जेव्हा केसरीचा लोगो आणि त्यावर छापायचे सिंहाचे चित्र तयार करण्याची वेळ आली, तेव्हा चित्रकाराने सिंहाच्या अंगावर काही सुंदर आणि मऊ छटा काढण्याचा प्रयत्न केला होता. पण टिळकांनी त्या चित्राकडे पाहिले आणि ताडकन सांगितले की, 'अरे मित्रा, मला असा शांत किंवा गोंडस पाळीव मांजरासारखा सिंह नको आहे! मला एक कडक, संतापी, आणि डोळ्यांतून आग ओकणारा जंगली सिंह पाहिजे जो शत्रूच्या छाताडावर झेप घेण्यास सज्ज असेल!' आणि खरोखरच केसरीच्या पहिल्याच अंकावर एक कडक संस्कृत श्लोक छापला गेला, ज्याचा अर्थ होता की हा केसरी म्हणजेच सिंह आता या देशाच्या जंगलात गर्जना करत फिरणार आहे आणि जे अन्यायाचे हत्ती येथे राज्य करत आहेत, त्यांच्या मनात भीती निर्माण करणार आहे! केसरीचा प्रत्येक लेख म्हणजे एका जिवंत सिंहाची डरकाळी असायची, जी वाचून इंग्रज अधिकाऱ्यांच्या पायाखालची जमीन सरकायची. टिळकांनी दाखवून दिले की, जर तुम्हाला क्रांती करायची असेल, तर मांजरासारखे म्याव म्याव करत बसण्यापेक्षा, सिंहासारखी ताठ मान ठेवून शत्रूच्या डोळ्यांत डोळे घालून गर्जना केली पाहिजे, तरच तुम्हाला स्वातंत्र्य मिळू शकते... "
[00:00:00] तुमी कदी एकाद्या महा भयंकर हिंस्र प्राणेची डरकाली आईकून, जंगला तील शत्रूला स्वताहचे प्राण वाचवने सठी सैरा वईरा पढताना पाहिले आहेका? किमा, जंगलाच सिउहाचा वावर सुरू झाल्या वर इतर सर्व पाडिव प्राणेंची कशी भयंकर तारांबल उड़ते हे तुमी कदी टीवी वर पाहिले आहेका? मित्रानो, शंभर वर्षन पुर्वी पूनयाचा रस्त्यान वर जेमा केसरी या वर्तमान पत्राचा जन्म झाला, तेमा तेची दहशत इंग्र जधीकार्यान मधे नेमकी अशिच होती.
[00:00:29] ही गोष्टा आहे, जेमा तेलकाननी आणि तेंचा सहकार्याननी स्वताहाचे वर्तमान पत्र सुरू करायचे ठरोले होते. तेंचे कही महू आणि मवाल विचार सरनीचे मित्र तेंना समझावत होते कि बालवंतर आओ. आपले वृत्त पत्राला एकादे साधे, शान्त और धार्मिक नाव देवयात. जामुडे इंग्रत सरकार आपले वर कधी चंका गिनार नहीं, आपले काम सुरक्षित पणे चालू रहील. पन तेलकांचा बाना मुळातच क्रांतीचा और निडर्तेचा होता.
[00:00:58] त्यानी अत्यांतक खंखनीत आवाजात सांगितले, नाही, जर आपले आपले देशाला जागे करायला निखालू आहोत, तर आपले नाव सुधा तसेच कडक आणी शत्रूचा मना धहशत निर्मान करनारे हवे. माजा वर्तमान पत्राचे नाव असेल केसरी. सांस्कुरूत मधे केसरी या शब्दाचा आर्थ होतो सिंह. तेलकानना केसरीचा मध्यमातून तशीचे एक मोठी डरकाडी फोडाईची होती.
[00:01:25] जेमा केसरीचा लोगो आणी त्यावर छापाईचे सिंहाचे चित्र तयार कणनेची वेडाली, तेमा चित्रकाराने सिंहाचा आंगावर काही सुंदर आणी मउचटा काडनेचा प्रयात नकेला होता. पन तेलकाननी त्या चित्रकाणे पाहिले आणी ताडकन सांगितले कि अरे मित्रा, मला असा शांत कि मा गोंडस पाडिव मांजरा सरखा सीहा नको आहे. मला एक कडक, संतापी आणी डोडैंतुन आगोकनारा जंगली सीहा पाईजे.
[00:01:53] जो शत्रूचा छातालावर जेब घिनया सज्ज असेल. आणी खरोखरत्च, केसरीचा पहिल्याच अंकावर एक कडक संस्कुरू छलोक छापला गेला. जाचा अर्थ होता कि हा केसरी मनजे सीहा आता या देशाचा जंगलाद गर्जना करत फिरना रहे. आणी जे अन्यायाचे हत्ती एथे राज्यकरता हेद तैंचा मनाद भिती निर्मान करना रहे.
[00:02:18] पहिल्यकरता हेद पहिल्यकरता हेद गर्जना केली पहिजे. तरच तुम्हाला स्वातंत्रे मिरू शक्ते.
