"मित्रांनो, आजच्या काळात आपण पाहतो की, जेव्हा एखादा मोठा सेलिब्रिटी, श्रीमंत पुढारी किंवा क्रिकेट स्टार लोकांसमोर येतो, तेव्हा लोक अक्षरशः वेडेपिसे होतात! त्यांचे पाय पकडण्यासाठी, त्यांच्यासोबत एक सेल्फी घेण्यासाठी लोक धक्के मारतात आणि त्यांच्यासमोर स्वतःचा स्वाभिमान गमावून बसतात. पण शंभर वर्षांपूर्वी, जेव्हा संपूर्ण देशात लोकमान्य टिळक नावाचे एक प्रचंड मोठे वादळ फिरत होते, आणि करोडो लोक त्यांना देवापेक्षाही जास्त मानत होते, तेव्हा टिळकांनी स्वतःच्या लोकप्रियतेचा वापर लोकांना स्वाभिमान शिकवण्यासाठी कसा केला, याची ही एक डोळ्यांत अंजन घालणारी गोष्ट आहे. एकोणीसशे पंधरा सालची ही गोष्ट आहे. लोकमान्य टिळक जेव्हा विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरपूरच्या पवित्र भूमीत गेले होते, तेव्हा तिथे साक्षात पांडुरंगाच्या दारात हजारो साध्या भोळ्या वारकऱ्यांनी आणि गरीब लोकांनी टिळकांना पाहण्यासाठी अतोनात गर्दी केली होती. संपूर्ण मंदिर परिसर 'लोकमान्य टिळक महाराज की जय' अशा गगनभेदी घोषणांनी दुमदुमून गेला होता. इतक्यात गर्दीतून एक वृद्ध आणि गरीब वारकरी डोळ्यांत आनंदाश्रू आणून पुढे आला आणि त्याने थेट टिळकांच्या पायावर डोके टेकवण्याचा प्रयत्न केला. हे पाहताच लोकमान्य दोन पावले मागे हटले! त्यांनी अत्यंत प्रेमाने आणि आदराने त्या वृद्ध वारकऱ्याचे दोन्ही हात आपल्या हातात घेतले आणि त्याला उभे केले. टिळक अत्यंत गंभीर होऊन त्या वारकऱ्याला म्हणाले, 'अरे मित्रा, हे काय करतोस? हे तुझे मस्तक अत्यंत पवित्र आणि अमूल्य आहे. हे मस्तक फक्त त्या पांडुरंगाच्या, त्या परमेश्वराच्या चरणी नमवण्यासाठी निसर्गाने दिले आहे! मी तर तुमच्यासारखाच एक सामान्य हाडामांसाचा माणूस आहे. मग या विठ्ठलाच्या दारात उभं राहून तुम्ही माझ्या पाया पडताय? हे मला अजिबात मान्य नाही! माणसाने कधीच ईश्वराशिवाय इतर कोणत्याही मानवाच्या पाया पडून स्वतःची योग्यता कमी करू नये!' काय भयंकर भारी आणि डोळे उघडणारा विचार होता हा! त्यांना स्वतःची पूजा करून घेण्यात किंवा स्वतःचा अहंकार फुगवण्यात अजिबात रस नव्हता. त्यांना आपल्या देशातल्या शेवटच्या माणसाला स्वाभिमान आणि स्वतःच्या अस्तित्वाची ताकद शिकवायची होती. खरा नेता तोच असतो जो लोकांना स्वतःचा गुलाम बनवत नाही, तर त्यांना स्वतःच्या पायावर स्वाभिमानाने उभे राहायला शिकवतो, हाच धडा ते आपल्याला देऊन गेले... "
[00:00:00] मित्रान्यों, आच्छा कालात अपन पातो, कि जेवा एकादा मोठा सेलिब्रिटी, श्रीमंत पूढरी, कि वा क्रिकेट स्टार लोकान समोर येतो, तेवा लोक अक्षर शह वेडे पीसे होतात। त्यांचे पाय पकडने सठी, त्यांचे सोबत एक सेलफी घेने सठी, लोक धक्के मारतात, आणि त्यांचे समोर स्वताहचा स्वाभिमान गमाउन बसतात।
[00:00:19] पड़ शंभर वर्षा पुडवी, जेवा सम्पूर्ण देशात लोकमान ने तिलक नावाचे एक प्रचंड मोठे वादर फिरत होते, आणि करोडो लोक त्यानना देवा पिक्षाही जास्त मानत होते, तेवा तिलकाननी स्वताहचा लोक प्रियतेचा वापर लोकानना स्�
[00:00:36] कउने सठी कसा केला, याची ही एक डोलात अंजन घंडारी गोष्टा आहे, एकोनीशे 15 साल ची ही गोष्टा आहे, लोकमानने तिलक जेवा विठ्थलाचा दर्शना सठी पंधर पुर्चा पवित्र भूमीत गेले होते, तेवा तिथे साक्षात पांडुरंगा चा दारात
[00:00:53] हजारो साध्या भोल्या वारकर्याननी आणि गरीब लोकाननी तिलकानना पाहने सठी अतोनात गर्दी केली होती, संपूर्ण मंदिर परिसर लोकमानने तिलक महराज की जय अशा गगन भेदी घोषणाननी दुमदुमून गिला होता, इतक्यात गर्दीतुने एक वृद्�
[00:01:22] मागे हटले, टिंक अत्यंत प्रेमाने आणि आदराने, त्या वृद्ध वार 예ज्डे 20 ही अपले हाता ध्यतले, आहनी परिब किली अथे भुर्रक्टा थे, हमें होताई ओसले. પરીં ઉલે સટી નિસરગાન દિલે આહે મીતર તુંચા સરકાચે એક સામાને હારાં સાતામયાં સાહે
[00:01:52] મગ યા વિઠલા ચા દારા ઉભરા હુન તુમી માઝા પાયા પડતાય હે માળા આજિબાત માન્ય નહી માનસાન કધીચ ઈશ્વરા શિવાય ઇતર કોણત્યા હી માનવાચા પાયા પડુંંં સ્વતાહચી યોગ્યતા કમી કર
[00:02:35] ભારી આની ડોળે ઉગાડનાર વિચાર હુતાહા?
